در مورد ضررهاى اجتماعى ، اقتصادى ، بدنى ، و اخلاقى شراب به نظرم نيازى به توضيح نباشد همه مردم لا اقل مقدارى از آن را مىدانند . اما منافع آن عبارتند از استفاده مادى در خريد و فروش آن و خوشگذرانى مختصرى كه دارد . قمار نيز داراى مضار اجتماعى ، و اخلاقى ، توليد عقده و دشمنى ، مفتخورى ، و عدم تلاش در زندگى و غيره است بدين جهت در شريعت اسلام تحريم شده ، منافع جزئى آن نيز معلوم است . تتمهء كلام در « نكتهها » خواهد آمد .
وَ يَسْئَلُونَكَ ما ذا يُنْفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ
لفظ « قل العفو » نشان مىدهد كه « ما ذا » سؤال از مقدار انفاق است يعنى انسان چه مقدارى از مال خويش را انفاق كند ، « عفو » به معنى حد وسط است بطور متوسط نسبت به حالش .
چنان كه عياشى از حضرت صادق - صلوات اللَّه عليه - نقل كرده كه : فرموده :
« العفو : الوسط »
، اين حد وسط همان است كه در آيهء :
وَ الَّذِينَ إِذا أَنْفَقُوا لَمْ يُسْرِفُوا وَ لَمْ يَقْتُرُوا وَ كانَ بَيْنَ ذلِكَ قَواماً
فرقان / 67 و آيهء :
وَ لا تَجْعَلْ يَدَكَ مَغْلُولَةً إِلى عُنُقِكَ وَ لا تَبْسُطْها كُلَّ الْبَسْطِ . . .
اسراء / 29 نيز آمده است . پس بايد هر كس به تناسب قدرت خويش انفاق نمايد ، ظاهرا مراد انفاق در راه خدا است .
كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآياتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ
.
يعنى : خدا آيات خويش را بيان مىكند تا هم دربارهء دنيا و هم دربارهء آخرت بيانديشيد و هر دو را در نظر داشته باشيد و اگر تنها به فكر دنيا باشيد مبتلا به شراب ، و بخل مىشويد و از آخرت محروم مىگرديد .
220 -
وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْيَتامى قُلْ إِصْلاحٌ لَهُمْ خَيْرٌ وَ إِنْ تُخالِطُوهُمْ فَإِخْوانُكُمْ وَ اللَّهُ يَعْلَمُ الْمُفْسِدَ مِنَ الْمُصْلِحِ
.
در مدينه در اثر جنگهاى اسلامى عدهاى شهيد و عدهاى يتيم مىشدند ، يتيمان احتياج به سرپرستى داشتند و نيز اصلاح اموال و دارايى آنها احتياج به تصرف