الد : لدد : خصومت شديد لد : كسى كه شديد الخصومة است الد آنكه خصومتش شديدتر است .
الخصام : خصام جمع خصم و نيز به معنى خصومت آيد ، مراد از آن در آيه جمع خصم است .
تولى : تولى : به معنى اعراض ، دوست اخذ كردن و سرپرستى آيد ، گويا در آيه معنى اخير مراد است .
حرث : زراعت . كشت .
النسل : انسانها . نسل در اصل به معنى انفصال است ، فرزند را نسل گويند كه از انسان منفصل مىشود .
عزة : عزت : به معنى توانايى است در مقابل ذلت ( قاموس قرآن ) .
حسبه : حسب ( بر وزن شخص ) به معنى كفايت و « بس است » به كار رود .
مهاد : مهد : به معنى آماده كردن ، مهاد به معنى آماده است .
مرضاة : رضا و رضوان و مرضاة : به معنى خوشنودى .
شرحها
اين آيات تقسيم ديگرى است راجع به مردم از جهت صفات و عمل ، چنان كه آيات گذشته تقسيمى بود از جهت خواست و آرزو ، تناسب اين دو تقسيم با آيات حج به نظرم از آن جهت است كه عمل حج نمونهاى از خلوص و ايمان است و در آن فرمود : خدا را ياد كنيد و اى خردمندان از مخالفت من بترسيد ، و بالاخره از كسانى باشيد كه هم دنيا را مىخواهند و هم آخرت را و از كسانى كه هستى خود را به عوض رضاى خدا مىدهند .
204 -
وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يُعْجِبُكَ قَوْلُهُ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ يُشْهِدُ اللَّهَ عَلى ما فِي قَلْبِهِ وَ هُوَ أَلَدُّ الْخِصامِ
.