است ، در آيه به معنى تمام كردن مىباشد .
مناسككم : منسك عبادت مناسك : عبادتها بقره / 128 .
خلاق : نصيب خوب . نصيب فراوان .
حسنة : مؤنث حسن و آن پيوسته وصف است مثل نعمت حسنه .
تحشرون : حشر به معنى جمع كردن است ( قاموس قرآن ) .
شرحها
آيات فوق تتمهء آيات حج و متضمن مطالبى راجع به آن است كه بررسى مىشود :
200 -
فَإِذا قَضَيْتُمْ مَناسِكَكُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَذِكْرِكُمْ آباءَكُمْ أَوْ أَشَدَّ ذِكْراً
.
گويند مردم جاهليت پس از تمام شدن اعمال حج در « منى » گرد آمده و پدران گذشته را ياد كرده و به موهومات و استخوانهاى پوسيده مباهات مىكردند اين امر سبب شد كه آيهء شريفه بفرمايد چون اعمال حج را تمام كرديد خدا را ياد كنيد همانطور كه پدران را ياد مىكرديد نه ، بلكه بالاتر از پدران ياد كنيد . حكم براى همه است چون مورد نمىتواند مخصص باشد ، آرى در آن اجتماع عظيم خدا و نعمتهاى خدا را ياد نمائيد و قلبها را به او متوجه كنيد نه به اوهام ، تشكيل انجمن و ذكر ياوههاى پوچ و فتنهانگيز به چه كار آيد ! !
فَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ رَبَّنا آتِنا فِي الدُّنْيا . . .
.
اين قسمت تا آخر آيه 202 نتيجه و مطلبى است در زمينه آيه فوق و ذكر خدا يعنى شما خدا را ياد كنيد و به فكر رضاى او باشيد زيرا مردم دو گروه هستند يكى مادى و اهل دنيا كه جز دنيا و لذتهاى زودگذر آن چيزى نمىخواهند اينان در آخرت بهرهاى ندارند ديگرى اهل دنيا و آخرت كه مىخواهند در هر دو جهان از نعمتهاى خدا بهرهمند باشند شما از گروه دوم باشيد .