شرحها
اين آيات جهاد اسلامى را بررسى كرده و مقدارى از احكام آن را روشن مىكند و نيز به انسان حق مىدهد كه مشت را با مشت جواب دهد ولى زياده روى نكند و در پايان به انفاق در راه خدا امر مىكند و تخلف از آن را افتادن در هلاكت مىداند .
190 -
وَ قاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يُقاتِلُونَكُمْ وَ لا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ
.
لفظ « فى سبيل اللَّه » حاكى است كه جهاد در اسلام فقط براى اشاعهء توحيد و گسترش دين مبين اسلام است نه براى كشورگشايى و تصاحب خاك و اموال ديگران و حكومت بر آنها ، چنان كه راه و روش فرمانروايان ستمگر است . دقت در
الَّذِينَ يُقاتِلُونَكُمْ وَ لا تَعْتَدُوا
نشان مىدهد كه فقط با كسانى مىشود جنگيد كه به جنگ مسلمانان آمدهاند و يا به فكر آمدن و تهيه ساز و بر گند ، مراد از « و لا تعتدوا » شايد آن باشد كه با غير اين كسان جنگ نكنيد و يا مراد مطلق تعدى است .
اين آيه با آيه :
وَ إِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَها وَ تَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ
انفال / 61 اگر كفار به مسالمت مايل شدند تو هم به مسالمت راضى شو و به خدا توكل كن روشن مىكند كه اگر كفار در كفر خود بمانند ولى بخواهند با مسلمانان همزيستى مسالمتآميز داشته باشند نمىشود با آنها به جنگ پرداخت ، آياتى كه دربارهء جهاد نازل شده با اين دو آيه قابل تخصيص هستند ، نگارنده در قاموس قرآن ذيل لغت ( قتل ) اين مطلب را مشروحا گفتهام .
نتيجه اينكه در اسلام جنگ تعرضى و ابتدايى نيست و جهاد اسلامى فقط دفاع است و رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله فقط با كسانى جنگيده كه به جنگ او آمدند و يا