[ سوره الفجر ( 89 ) : آيات 1 تا 2 ]
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
وَ الْفَجْرِ ( 1 ) وَ لَيالٍ عَشْرٍ ( 2 )
در مراد از فجر و ليالى عشر اقوال زيادى نقل كردهاند :
1 - فجر حضرت قائم ( عج ) است و ليالى عشر حضرت مجتبى تا عسكرى عليهم السلام .
2 - فجر ذى الحجة و ليالى عشر دههء اول ذى الحجة كه تتمه ميقات موسى بوده كه ميفرمايد :
وَ أَتْمَمْناها بِعَشْرٍ
اعراف آيه 142 .
3 - ماه رمضان و ليالى عشر عشر اخير كه ليلة القدر در آنها است .
4 - فجر يوم النحر و عشر ذى الحجة .
5 - فجر محرم كه اول سال است و عشر دهه عاشورا و غير اينها .
اقول : تمام اينها تفسير برأى است و هيچ اعتبار ندارد . اما فجر همان صبح است كه ظلمت شب را ميبرد ، و دو فجر داريم فجر كاذب كه نور عمودى ظاهر مىشود ، و فجر صادق كه سفيده صبح منبسط مىشود كه اول روز است و در صوم لازم است امساك كرد .
و ليالى عشر بعيد نيست كه همان دهء ذى الحجة باشد و اللَّه العالم .
[ سوره الفجر ( 89 ) : آيه 3 ]
وَ الشَّفْعِ وَ الْوَتْرِ ( 3 )
ظاهر همان سه ركعت آخر صلوة ليل كه دو ركعت بنام شفع است و يك ركعت بنام وتر ، و اما اقوال زيادى در مراد از شفع و وتر گفتهاند بعضى گفتند : فرد و زوج از اعداد كه حفظ مقادير از آنها مىشود ، بعضى گفتند جميع ما خلق اللَّه از اين دو حالت بيرون نيست يا زوج است يا فرد ، بعضى گفتند : شفع جميع ممكنات كه گفتند : الممكن زوج تركيبى . مثل ماده و صورت در اجسام ، و زوج ذهنى مثل جنس و فصل در انواع ، و زوج وهمى وجود و ماهيت در مجردات . و وتر ذات اقدس واجب الوجود است ، بعضى گفتند :
نمازها است مثل نماز مغرب و يك ركعت وتر كه فرد است و بعضى زوج است بقيه نمازها ، بعضى گفتند : شفع يوم النحر است كه ايام التشريق است و وتر يوم عرفه است ، و بعضى گفتند : شفع يوم الترويه است و وتر عرفة . بعضى گفتند : شفع ايام و ليالى است و وتر يوم - القيامة است كه شب ندارد ، بعضى گفتند : شفع صفات مخلوقات است مثل غنى و فقر ،