و كواكب بدون ستون و عمد مستقر شده از سيارات و ثوابت و بسا بعض اين كرات چندين هزار برابر كره زمين هستند و بواسطهء بعد آنها از كرهء زمين كوچك به نظر ميآيند و در هر قسمتى از اين فضا آثار مخصوصه قرار داده شده و هر كدام از اين كرات هم آثار بالخصوص دارند نه آنكه حكماء قديم گفتند كه آسمانها جسم صيقلى هستند كه سطح محدب هر يك مماس با سطح مقعر فوق است و اين كرات مثل ميخ در آنها كوبيده شده كه بالحس و الوجدان خلاف آن و بطلان اين قول مشهود شده و اخبار اهل بيت هم بر خلاف آن قائم شده .
وَ مِنَ الْأَرْضِ مِثْلَهُنَّ
نوع مفسرين گفتند : مراد اينكه هفت زمين است و در بعض ادعيهء قنوت هم دارد :
« و رب الارضين السبع »
و در بعض اخبار هم دارد كه زير هر آسمانى يك زمينى هست هفت زمين زير هفت آسمان ، بعضى گفتند همين زمين هفت طبقه دارد تا تخوم ارض و هر طبقه آثارى دارد .
اقول : سرتاسر قرآن آنچه از آسمان و زمين ذكر فرموده آسمان را بلفظ جمع در بسيارى از موارد ذكر فرموده و زمين را مفرد بيان كرده فقط در اين آيه فرموده :
وَ مِنَ الْأَرْضِ مِثْلَهُنَّ
و مماثلت در اين نيست كه در عدد مثل آنها باشد بلكه ممكن است وجه تشبيه اين باشد كه همين نحوى كه اين كرات جويه كه گفتيم مراد از سماوات طبقات فضاى همين كرات جويه است اينها در جو اين فضاى وسيع بقدرت كاملهء حق نگهداشته شده بدون عمد و ستون و از براى هر يك حركت است در مدار خود همين نحو كره زمين و آب را هم براى او در جو اين فضا نگاهدارى كرده و براى او هم حركت وضعى و انتقالى قرار داده كه همين نحوى كه حركات آنها آثارى دارد حركت كره زمين هم آثارى دارد .
و اما دعاء كه مىگويى
( و رب الارضين السبع )
اشاره بقطعات زمين است كه هر قطعه يك آثار مخصوصه به خود دارد از حرارت و برودت و از توليد بعضى فواكه و حبوبات و از طول و صغر شب و روز و از توليد بعض معادن حتى افراد بشر در هر قطعه يك امتيازاتى دارند از حيث زبان و گفتار و از حيث رنگ سياه و سفيد و سرخ و زرد