كسانى كه ايمان آوردند بتحقيق نازل فرمود خداى متعال بسوى شما ذكر را ، رسولى را كه تلاوت كند بر شما آيات الهى را واضح روشن با بيان شيرين تا اينكه بيرون آورد از تاريكى بروشنايى كسانى را كه ايمان آوردند و عمل صالح بجا آوردند و كسى كه ايمان بياورد و عمل صالح بجا آورد داخل ميفرمايد او را در بهشتهايى كه جارى مىشود از زير آنها نهرهايى هميشه هستند در آن بهشتها ابدا كه آخر ندارد بتحقيق چه اندازه خوب خداوند روزى عنايت ميفرمايد بهترين روزىها را .
مهيا فرموده خداوند از براى آنها عذاب سخت و شديدى پس شما مؤمنين بپرهيزيد از مخالفت خدا و رسول اى كسانى كه صاحب عقل هستيد .
أَعَدَّ اللَّهُ
اين جمله دلالت بالصراحه دارد به اينكه خلق جنت و نار بهشت و جهنم و حور و قصور و سلاسل و اغلال قبلا پيش از خلقت انسان شده كه ميفرمايد مهيا فرموده و رد كسانى كه ميگويند روز قيامت خلق مىشود و آيات و اخبار در اين باب بسيار داريم از بودن آدم و حوا در بهشت و تشريف بردن حضرت رسول در ليلة المعراج در بهشت و آيهء شريفه .
وَ لَقَدْ رَآهُ نَزْلَةً أُخْرى عِنْدَ سِدْرَةِ الْمُنْتَهى عِنْدَها جَنَّةُ الْمَأْوى
نجم آيهء 13 و 14 و 15 . و غير اينها .
لَهُمْ
همان اهل قرى كه امم ماضيه باشند كه عتو ورزيدند از امر خدا و رسولان خدا و البته منحصر به آنها نيست كسانى كه در اين امت همچنين هستند مشمول همين عذابها هستند و براى آنها هم مهيا شده بقر
عَذاباً شَدِيداً
عذاب جهنم اشد العذاب است كه امير المؤمنين ميفرمايد در دعاء كميل :
( فكيف احتمالى لبلاء الاخرة و جليل وقوع المكاره فيها و هو بلاء تطول مدته و يدوم بقائه و لا يخفف عن أهله لانه لا يكون الا عن غضبك و انتقامك و سخطك و هذا ما لا تقوم له السموات و الارض فكيف بى و انا عبدك الضعيف الذليل الحقير المسكين المستكين . . . الدعاء )
و تعبير بشديد دلالت بر شدت او دارد .
فَاتَّقُوا اللَّهَ يا أُولِي الْأَلْبابِ
بعد تعيين ميفرمايد كه اولى الالباب كيانند از امير المؤمنين است فرمود :
( العقل ما عبد به الرحمن و اكتسب به الجنان )
عرض كردند : پس آنچه در معاويه بود چه بود ؟ - فرمود : نكرى .
من عرض ميكنم : شيطان از معاويه و صد معاويه نكرى و شيطنت او بالاتر است و او است كه هزار معاويهها را جهنمى مىكند و به قدر خردلى عقل ندارد زيرا كسى كه جهنم را ديده و رانده درگاه الهى شده و مشمول :
إِنَّ عَلَيْكَ لَعْنَتِي إِلى يَوْمِ الدِّينِ
گرديده چه اندازه حماقت است كه تقاضا كند كه :
أَنْظِرْنِي إِلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ
و بگويد :
فَبِعِزَّتِكَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ
و بگويد :
لَآتِيَنَّهُمْ مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ وَ مِنْ خَلْفِهِمْ