إِلَّا فِي قُرىً مُحَصَّنَةٍ
درهاى قصرهاى خود را مىبندند و بر بام قصرها ميروند و سنگ و تير بر شما پرتاب مىكنند .
أَوْ مِنْ وَراءِ جُدُرٍ
و اگر بام ندارند از پشت ديوار سنگ مياندازند .
بَأْسُهُمْ بَيْنَهُمْ شَدِيدٌ
اينها در ميانه خود هم عداوت و اختلاف شديد دارند و زد و خورد دارند ميانه آنها تفرقه و جدايى است .
تَحْسَبُهُمْ جَمِيعاً
گمان مىكنى كه اينها مجتمع هستند لكن چنين نيست .
وَ قُلُوبُهُمْ شَتَّى
و دلهاى آنها متفرّق است قلبا با يك ديگر متّحد نيستند .
ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لا يَعْقِلُونَ
اينها قومى هستند كه عقل ندارند درك حسن و قبح و خير و شرّ و سعادت و شقاوت و نفع و ضرر و حق و باطل را نميكنند ، زيرا عقل آينهء ، حقّ نما است ، لذا از امير المؤمنين است كه فرمود :
( العقل ما عبد به الرّحمن و اكتسب به الجنان ) .
[ سوره الحشر ( 59 ) : آيه 15 ]
كَمَثَلِ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ قَرِيباً ذاقُوا وَبالَ أَمْرِهِمْ وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ ( 15 )
( مثل اينها مثل مثل كسانى است كه پيش از اينها به نزديكى بودند كه آنها چشيدند طعم و بال خود را و از براى آنها است عذاب دردناك كسانى كه قبل از آنها بودند مشركين مكّه كه در جنگ بدر كشته و اسير و فرارى شدند ، اين يهود هم مثل آنها هستند كشته و اسير و فرارى ميشوند و گفتند : ميان جنگ بدر و جنگ با يهود فقط شش ماه فاصله بود مشاهده كنيد مشركين مكّه كه دائما بين آنها جنگ و جدال و خون ريزى و اختلاف بوده كه ابدا تأليف قلوب نداشتند ، و همچنين ميان يهود از زمان موسى الى زمان نبىّ اكرم چه اندازه جنگ و جدال بود و چه اندازه انبياء خود را كشتند و سرّ اين اختلاف دواعى مختلفه كه هر كدام يك نوع داعيه داشتند بود لذا مىفرمايد مثل اين يهود .
كَمَثَلِ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ
كه مشركين باشند
قَرِيباً
مثل قوم نوح و عاد و ثمود و قوم ابراهيم و قوم لوط و اصحاب مدين و ايكه و فرعونيان نبودند كه مدت آنها دور بوده همينهايى كه شش ماه قبل در جنگ بدر با آن جمعيت كذايى كه داشتند .