كه ايمان آوردهاند و نيست شيطان كه بتواند ضررى متوجه آنها كند مگر مشيّت حق تعلق بگيرد ، و بر خداوند متعال پس بايد توكّل كنند مؤمنون .
إِنَّمَا النَّجْوى مِنَ الشَّيْطانِ
دو نحوه تفسير شده .
1 - مراد خوابهاى شيطانى است كه در عالم رؤيا به نظر مؤمنين مىرساند كه قلوب آنها را بوحشت اندازد و آنها را محزون كند .
2 - مراد نجواهاى منافقين بر ضرر مسلمين باغواى شيطان است .
لِيَحْزُنَ الَّذِينَ آمَنُوا
لام غرض است كه مىخواهد مؤمنونرا محزون كند يا برؤيا يا بوساوس در قلوب اهل فساد كه نجوى كنند و در مقام اذيّت مؤمنين برآيند
وَ لَيْسَ بِضارِّهِمْ شَيْئاً
شيطان كوچكترين ضررى نمىتواند بمؤمن برساند چه در رؤيا و چه در اغواى و وسوسه ، ضرر و نفع بيد قدرت حق است .
إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ
موافق حكمت و مصلحت كه مكرر بيان شده كه بلاء و نعمت بدست او است و منشأ هر يك امورى است و تا مشيّت او تعلّق نگيرد احدى قدرت ندارد و اين منافى با اختيار نيست و مورث جبر هم نمىشود نه جبر است و نه تفويض ، و براى حفظ از كليه مضار بايد توكل نمود .
وَ عَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ
پناه بردن به خدا از شرّ هر ذى شرّى از جن و انس و حيوانات موذيه و ساير بليات .
تنبيه : شيطان هيچ گونه قدرتى بر اضرار باحدى ندارد اگر قدرت داشت يك نفر اولاد آدم را روى زمين نمىگذاشت فقط وسوسه و القاء خيال در قلب انسان مىكند و تا نفس انسان مايل نباشد انسان نمىكند لذا مىفرمايد :
إِنَّ عِبادِي لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطانٌ إِلَّا مَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْغاوِينَ
حجر آيهء 42 و انسان هم تا مشيّت تعلّق نگيرد قدرت بر فعلى ندارد .
ما قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ أَوْ تَرَكْتُمُوها قائِمَةً عَلى أُصُولِها فَبِإِذْنِ اللَّهِ
حشر آيهء 5 .
[ سوره المجادلة ( 58 ) : آيه 11 ]
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا قِيلَ لَكُمْ تَفَسَّحُوا فِي الْمَجالِسِ فَافْسَحُوا يَفْسَحِ اللَّهُ لَكُمْ وَ إِذا قِيلَ انْشُزُوا فَانْشُزُوا يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجاتٍ وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ ( 11 )
اى كسانى كه ايمان آوردهايد زمانى كه گفته شود جا باز كنيد در مجالس تنگ