وَ إِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ
تمام امور مدّتى دارد پس از تماميّت مدّت بر مىگردد آسمانها پيچيده مىشود زمين تبديل مىگردد خورشيد و ماه و كواكب منكدر و منطمس مىشود تمام جنّ و انس و ملك و حيوانات مىميرند الا ما شاء اللَّه و فرداى قيامت در پيشگاه احديت رجوع مىكنند اعمال و كردار آنها باز پرس مىشود كه مىگويى :
إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ
. بقره آيهء 151 .
[ سوره الحديد ( 57 ) : آيه 6 ]
يُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهارِ وَ يُولِجُ النَّهارَ فِي اللَّيْلِ وَ هُوَ عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ ( 6 )
داخل مىكند شبرا در روز و داخل مىكند روز را در شب و او عليم است بذات صدور .
يُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهارِ وَ يُولِجُ النَّهارَ فِي اللَّيْلِ
نظر به اينكه خداوند تبارك و تعالى از براى زمين دو نحوه حركت قرار داده حركت وضعى و حركت انتقالى حركت وضعى دور خود مىگردد در خطّ معدّل تشكيل شب و روز مىدهد آن قسمت كه مقابل شمس است روز مىشود و آن قسمت كه بر خلاف شمس است شب و اگر اين حركت را نداشت يك قسمت زمين دائما روز بود و يك قسمت دائما شب بود و سكونت در او ممكن نبود ، و يك حركت انتقالى دارد در منطقة البروج دور كرهء شمس تشكيل سال و ماه مىدهد و اين دو دائره در دو نقطه تقاطع دارند اول فروردين كه اوّل حمل باشد و اول مهر كه اوّل ميزان است شب و روز مساوى مىشود ، و در دو نقطه تباعد دارند بيست چهار درجه كه منتهاى بعد آنها است كه اوّل سرطان باشد كه تير است و اوّل جدى كه دى است هر چه از اول فروردين مىگذرد روز بر شب زيادتى پيدا مىكند تا اوّل تير سپس رو بنقصان مىرود تا اول مهر كه مساوى مىشود ، و از اوّل مهر شب زيادتى پيدا مىكند تا اوّل دى كه منتهى زيادتى است ، سپس رو بنقصان مىگذارد تا اوّل فروردين كه مساوى مىشود لذا مىفرمايد : داخل مىكنم شب را در روز از شب كسر مىگذاريم و بروز ميافزاييم و به عكس از روز كسر مىگذاريم و بشب مىافزاييم و به اين زيادتى و نقصان تشكيل فصول مىدهيم بهار تابستان خريف زمستان جلّ الخالق و فوايد هر يك از اين فصول محسوس و مشاهد و معلوم است .