رنگهاى مختلف به خود گرفتن است گاهى سرخ گاهى زرد گاهى تيره مثل رنگ اسبها و بسيارى از گلها بخصوص در فصول مختلف مثل شتاء و صيف و ربيع و خريف و دهان جمع دهن بمعنى روغن كه آن هم رنگهاى مختلف دارد روغنى كه از فواكه و گلها گرفته مىشود اشاره به اينكه روز قيامت كه آسمان از هم پاشيده مىشود كه مىفرمايد :
إِذَا السَّماءُ انْشَقَّتْ
انشقاق آيهء 1 هر قسمتى رنگهاى مختلف پيدا مىكند مثل گلها و روغنها و ممكن است اشاره به اين باشد كه همين نحوى كه آسمان رنگهاى مختلف پيدا مىكند رنگ بشر هم در صحراى محشر مختلف بعضى مبيضّة الوجوه بعضى مسودة الوجوه ، بعضى نورانى ، بعضى ظلمانى ، بعضى با صورت باز بعضى گرفته كه در آيات شريفه اشاره دارد و ممكن است آسمانها در نظر اهل محشر مختلف ديده مىشود در نظر بعضى ابيض در نظر بعضى احمر يا اصفر و امثال اينها و اللَّه العالم .
[ سوره الرحمن ( 55 ) : آيات 39 تا 40 ]
فَيَوْمَئِذٍ لا يُسْئَلُ عَنْ ذَنْبِهِ إِنْسٌ وَ لا جَانٌّ ( 39 ) فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ ( 40 )
پس روز قيامت سؤال نمىشود از گناهانش چه انس باشد و چه جنّ ( اشكال ) صريح بعض آيات است كه سؤال مىشود مثل آيهء شريفهء
وَ قِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْؤُلُونَ
و الصّافّات آيهء 24 و در اين آيه صريحا مىفرمايد سؤال نمىشوند .
( جواب ) دو نحوه سؤال داريم يكى آنكه چه كردى ؟ كه تعبير به استفهام مىكنند مثل كسى كه مأموريّت داشته براى انجام امورى از او مىپرسند چه كردى ؟
اين آيهء شريفه راجع به اين قسمت است زيرا خداوند متعال مىداند نامهء عمل در او ثبت است كتبهء اعمال مىدانند ملائكهء حفظه بلكه انبياء و ائمّه به تمام جزئيات كارها مطلع هستند و آيات بسيار و اخبار در اين باب بسيار است ، ديگر آنكه با خويش چه كرديد ؟ آيهء
وَ قِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْؤُلُونَ
راجع به اين قسمت است كه مجازات مىشوند ان خيرا فخير و ان شرا فشر معناى مسئوليّت مجازات است چنانچه به كسى بگويى اگر فلان عمل را بجا آوردى مسئول واقع مىشوى يعنى مؤاخذه مىكنند تو را .