فيما افنيت و عن مالك ممّا اكتسبت و فيما انفقت
و غير اينها لذا مىفرمايد :
يا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ
خطاب به جنّ و انس براى اينست كه غير اين دو نوع مسئوليّتى ندارند نه ملائكه و نه طبقات حيوانات .
إِنِ اسْتَطَعْتُمْ أَنْ تَنْفُذُوا
همچه استطاعتى و قدرتى نداريد زيرا فرداى قيامت موقعى كه جنّ و انس در صحراى محشر مجتمع مىشوند ملائكهء هفت آسمان هفت طبقهء دور آنها را مثل سربازان چاتمه ميزنند و آتش دور آنها را حلقه مىزند قدرت اينكه از جاى خود حركت كنند ندارند .
مِنْ أَقْطارِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
نه از آسمانها مىتوانند بيرون روند و نه از زمين خارج شوند .
فَانْفُذُوا
خطاب تعجيزيست كه قدرت نداريد مثل اينكه شخصى كه گرفتار شد بگويند هر جا مىتوانى فرار كن كه راه فرار نداشته باشد .
لا تَنْفُذُونَ
نمىتوانيد از تحت قدرت الهى بيرون رويد و خود را نجات دهيد و به جايى پناه بريد .
إِلَّا بِسُلْطانٍ
مگر مدركى از خدا داشته باشيد و اجازه از او صادر شود و مدارك الهى ايمان و عمل صالح و تقوى و شفاعت شفعاء و مغفرت الهيست كه خطاب مىرسد ادخلوا الجنة به غير حساب و بفرمايد
يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي
فجر آيهء 28 الى 31 .
[ سوره الرحمن ( 55 ) : آيات 35 تا 36 ]
يُرْسَلُ عَلَيْكُما شُواظٌ مِنْ نارٍ وَ نُحاسٌ فَلا تَنْتَصِرانِ ( 35 ) فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ ( 36 )
فرستاده مىشود بر شما جن و انس شعلهء آتش كه از آتش جدا مىشود و مس گداختهء آب شده پس نيست كسى كه شما را يارى كند و نجات دهد از اين دو نحوه عذاب البته اين قسمت خطاب به مشركين و كفار و ضالين و مضلين از جنّ و انس است زيرا اهل ايمان هيچگونه عذابى به آنها متوجّه نمىشود به فضل و كرم و رحمت و مغفرت الهى و به شفاعت شفعاء در حق عصاة مؤمنين .
[ سوره الرحمن ( 55 ) : آيات 37 تا 38 ]
فَإِذَا انْشَقَّتِ السَّماءُ فَكانَتْ وَرْدَةً كَالدِّهانِ ( 37 ) فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ ( 38 )
پس زمانى كه پاشيده شد آسمان پس مىباشد ورده مثل دهان وردة گفتند