[ سوره الرحمن ( 55 ) : آيات 31 تا 32 ]
سَنَفْرُغُ لَكُمْ أَيُّهَ الثَّقَلانِ ( 31 ) فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ ( 32 )
زود باشد بپردازيم و رسيدگى كنيم به حساب شما يا براى شما اى دو چيز سنگين .
سَنَفْرُغُ
فراغ تماميّت كار است انسان موقعى كه به عملى مشغول مىشود چون عمل تمام شد مىگويد فارغ شدم و فراغت حاصل شد و اين در حق خداوند تبارك و تعالى محال است زيرا لا يشغله شأن عن شأن و در اينجا مراد روز قيامت است كه هر كس حسابش معلوم مىشود و رسيدگى به نامهء عمل او خواهد شد .
لَكُمْ أَيُّهَ الثَّقَلانِ
ظاهر آيه مراد از ثقلان جنّ و انس هستند زيرا در محكمهء حساب و رسيدگى فقط اين دو طائفه هستند نه ملائكه و نه ساير حيوانات حساب و نامهء عمل و ميزان فقط اين دو طائفه دارند و تعبير به ثقلان براى سنگينى آنها است بر روى زمين از جهت عقل و تكليف و شاهد بر اينكه مراد جن و انس هستند يكى كلمهء ربّكما در .
فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ
و يكى آيهء بعد
يا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ
لكن در اخبار تفسير فرمودهاند به قرآن و عترت بواسطهء فرمايش حضرت رسالت
( انّى تارك فيكم الثقلين كتاب اللَّه و عترتى . . . الحديث ) .
اقول : آنچه به نظر مىرسد فرداى قيامت از جن و انس سؤال مىشود از كتاب و عترت كه به دستورات قرآن عمل كرديد يا قرآن را مهجور گذارديد و با عترت چه كرديد اطاعت يا مخالفت محبت يا عداوت و و و پس بناء على هذا از ثقلان رسيدگى مىشود از ثقلين و اللَّه العالم .
[ سوره الرحمن ( 55 ) : آيات 33 تا 34 ]
يا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ إِنِ اسْتَطَعْتُمْ أَنْ تَنْفُذُوا مِنْ أَقْطارِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ فَانْفُذُوا لا تَنْفُذُونَ إِلاَّ بِسُلْطانٍ ( 33 ) فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ ( 34 )
اى گروه جنّ و انس اگر توانايى داريد اينكه از اطراف آسمانها و زمين فرار كنيد پس فرار كنيد نمىتوانيد فرار كنيد مگر از روى مدرك و دليل و حجت .
دارد در حديث كه جنّ و انس در صحراى محشر جمع مىشوند نمىگذارند احدى قدمى از قدم بردارد تا چند سؤال از او نشود :
عن دينك فيما اخترت و عن عمرك