شده و حكيم است چون تمامش موافق حكمت و مصلحت است و در اخبار بسيارى داريم كه تفسير شده به وجود مبارك امير المؤمنين و آنچه به نظر مىآيد و اللَّه العالم اينكه آنچه در لوح محفوظ است در لوح سينهء امير المؤمنين ثبت است چنانچه خود آن حضرت اشاره فرمود به سينهء مباركه خود و فرمود
« ان هاهنا لعلما جما »
و فرمود اگر نبود آيهء شريفهء
يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ
هر آينه خبر مىدادم از آنچه واقع مىشود تا دامنهء قيامت . و فرمود :
« لو كشف الغطاء ما ازددت يقينا » .
[ سوره الزخرف ( 43 ) : آيه 5 ]
أَ فَنَضْرِبُ عَنْكُمُ الذِّكْرَ صَفْحاً أَنْ كُنْتُمْ قَوْماً مُسْرِفِينَ ( 5 )
آيا پس از اينكه ما بر فرض صرفنظر مىكرديم از شما ذكر را و مهمل مىگذاشتيم شما را چون شما قوم اسراف كنندهايد .
مفاد آيهء شريفه اينكه نزول ذكر كه قرآن باشد و ارسال رسول و بيان احكام با نبودنش بر شما تفاوتى نمىكرد بود و نبودش يكسان بود زيرا خردلى در شما تأثير نداشت زيرا شما قومى هستيد كه اسراف مىكنيد فقط ارسال رسول و نزول قرآن و بيان احكام براى اتمام حجت است كه فرداى قيامت نگوئيد كه مىفرمايد
وَ لَوْ أَنَّا أَهْلَكْناهُمْ بِعَذابٍ مِنْ قَبْلِهِ لَقالُوا رَبَّنا لَوْ لا أَرْسَلْتَ إِلَيْنا رَسُولًا فَنَتَّبِعَ آياتِكَ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَذِلَّ وَ نَخْزى
ط آيهء 134 .
أَ فَنَضْرِبُ عَنْكُمُ الذِّكْرَ
ضرب ذكر چون متعدى به كلمهء عن ذكر شده بمعنى ترك ذكر است يعنى از شما ذكر را برمىداشتيم و بيان نمىكرديم .
صَفْحاً
صرفنظر مىكرديم نه رسول مىفرستاديم و نه قرآن نازل مىكرديم و نه احكام جعل مىنموديم .
أَنْ كُنْتُمْ قَوْماً مُسْرِفِينَ
اسراف در كفر و شرك و معاصى كه به حدى زياد روى كردهايد كه ديگر قابل برگشتن نيستيد و هدايت نمىشويد زيرا اسراف بمعنى زيادهروى است و كفر و شرك و معاصى و طغيان و كبر و نخوت اگر كوتاه باشد و لو از جاده مستقيم خارج است لكن اگر متنبه شود مىشود برگردد و خود را به جاده مستقيم برساند و اما اگر دورى آن از حد گذشت ديگر امكان رجوع ندارد بودن هادى و اسباب هدايت هر چه فراهم شود تأثير نمىكند و حال تنبّه بر او پيدا نمىشود بالاخص