كه چه اندازه مسلمين استفاده كرده و ميكنند كه بسا هزار شهر در قلمرو اسلام شد و بالاخره تمام صفحه زمين زير پرچم مسلمين در ميآيد .
فَعَجَّلَ لَكُمْ هذِهِ
در فتح مكه فتح خيبر
وَ كَفَّ أَيْدِيَ النَّاسِ عَنْكُمْ
كفار و مشركين مكه و يهود و نصارى .
وَ لِتَكُونَ آيَةً لِلْمُؤْمِنِينَ
كه خداوند چه عظمتى بدين اسلام داده و القاء رعب در قلوب معاندين نموده كه خود يك معجزهء بزرگى است با اين ضعف مسلمين و شوكت معاندين .
وَ يَهْدِيَكُمْ صِراطاً مُسْتَقِيماً
مرجع خطاب كه مؤمنين هستند كه فقط اينها بصراط مستقيم هدايت شدند و اما ساير فرق اسلامى در سبل شيطانى سير كردند .
[ سوره الفتح ( 48 ) : آيه 21 ]
وَ أُخْرى لَمْ تَقْدِرُوا عَلَيْها قَدْ أَحاطَ اللَّهُ بِها وَ كانَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيراً ( 21 )
و غنائم ديگرى است كه شما قدرت بر آنها نداريد لكن خداوند بقدرت كاملهء خود بر آنها احاطه فرموده و خداوند بر هر چيزى قادر است .
وَ أُخْرى
عطف بوعدكم اللَّه يعنى وعدكم اللَّه مغانم اخرى
لَمْ تَقْدِرُوا عَلَيْها
ساير فتوحات اسلامى چه در عهد نبى ( ص ) و چه پس از رحلت آن حضرت كه مسلمين تخيل و تصور نمىكردند كه بتوانند نزديك آنها بروند .
قَدْ أَحاطَ اللَّهُ بِها
كه وعدهء الهى تخلف ندارد كه دين اسلام بر تمامى اديان غلبه پيدا كند چنانچه در همين سوره آيهء 28 و در سوره صف آيه 9 ، و در سورهء توبهء آيه 33 وعده فرموده و مصداق اتم آن پس از ظهور حضرت قائم است .
وَ كانَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيراً
گفتيم تعبير بكل شىء از ضيق عبارت است زيرا هر چه صدق شىء بر او كند از عقل اول تا مادة المواد تماما محدود هستند و قدرت از صفات ذات و عين ذات است و غير محدود .
[ سوره الفتح ( 48 ) : آيه 22 ]
وَ لَوْ قاتَلَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوَلَّوُا الْأَدْبارَ ثُمَّ لا يَجِدُونَ وَلِيًّا وَ لا نَصِيراً ( 22 )
و اگر مقاتله كنند با شما كسانى كه كافر شدند هر آينه پشت مىكنند