مسلمين و مبارز طلبيد حضرت اولى و دومى را روانه كرد چون چشم آنها بمرحب افتاد برگشتند حضرت فرمود : فردا علم را بدست كسى مىدهم كه خدا و رسول را دوست دارد و خدا و رسول او را دوست دارند ، و امير المؤمنين در اين جنگ نبود و چشم مباركش درد ميكرد در مدينه بود صبح حضرت فرمود : على كجاست ؟
عرض كردند : در مدينه مبتلا به چشم درد است . فرمود : او را بياوريد آوردند آب دهان به چشم او ماليد كه امير المؤمنين گفتند كه فرمود : ديگر چشم درد نديدم علم را بدست او دادند آمد مقابل مرحب و شمشيرى بر فرق او زد كه راكب و مركب را دو نيم كرد . چون يهود اين شجاعت را ديدند رفتند داخل قلعه و در را بستند على جستن كرد آن طرف خندق و دست انداخت در حلقهء در و در را كند مسلمانان خواستند وارد قلعه شوند خندق مانع بود ، امير المؤمنين در خندق رفت و در را سر دست گرفت مسلمانان از روى در وارد قلعه شدند و غنائم زيادى بدست آوردند .
بعضى گفتند ، غنائم فتح مكه است و مانعى ندارد هر دو باشد زيرا صدق
وَ مَغانِمَ كَثِيرَةً يَأْخُذُونَها
بر هر دو مىكند
وَ كانَ اللَّهُ عَزِيزاً حَكِيماً
معنى واضح است .
[ سوره الفتح ( 48 ) : آيه 20 ]
وَعَدَكُمُ اللَّهُ مَغانِمَ كَثِيرَةً تَأْخُذُونَها فَعَجَّلَ لَكُمْ هذِهِ وَ كَفَّ أَيْدِيَ النَّاسِ عَنْكُمْ وَ لِتَكُونَ آيَةً لِلْمُؤْمِنِينَ وَ يَهْدِيَكُمْ صِراطاً مُسْتَقِيماً ( 20 )
وعده داد شما را خداوند متعال غنائم زيادى اين قسمت را تعجيل فرمود براى شما و جلوگيرى كرد دست كفار و مشركين را از براى شما و براى اينكه اين قدرت نمايى و فتح و پيروزى و غنائم آيت و دليل باشد براى مؤمنين و هدايت كند شما را به راه مستقيم .
تذكرة : قضاياى جنگ حديبيه و فتح خيبر بسيار مفصل است و در كتب مبسوطه ذكر شده و چون از وضع تفسير خارج بود و چندين فايده در بيان آنها نبود از نقلش صرف نظر كرديم .
وَعَدَكُمُ اللَّهُ مَغانِمَ كَثِيرَةً تَأْخُذُونَها
چه در زمان حضرت رسالت چه پس از رحلت حضرت الى زمان ظهور حضرت بقية اللَّه و دورهء رجعت ائمه هدى كه