چشم قلب آنها كور است و حقايق را درك نميكند .
[ سوره محمد ( 47 ) : آيه 24 ]
أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلى قُلُوبٍ أَقْفالُها ( 24 )
آيا پس تدبر نمىكنند قرآن را يا آنكه بر قلوب آنها قفلهايى زده شده ، خداوند تبارك و تعالى به انسان عقلى عنايت فرموده كه مدرك محسنات و مقبحات است و محل توجه او بعقيدهء شرع و قرآن و اخبار قلب است ، و بعقيده حكماء امروزه دماغ است ، و شرط ادراك حسن و قبح نورانيت قلب است بنور علم و ايمان چنانچه ميفرمايد :
« العلم نور يقذفه اللَّه فى قلب من يشاء »
و در قرآن ميفرمايد :
أُولئِكَ كَتَبَ فِي قُلُوبِهِمُ الْإِيمانَ
مجادله آيه 23 . و ميفرمايد :
وَ لكِنَّ اللَّهَ حَبَّبَ إِلَيْكُمُ الْإِيمانَ وَ زَيَّنَهُ فِي قُلُوبِكُمْ
حجرات آيه 7 . اگر ايمان نباشد قلب تاريك است و هيچ درك نمىكند كه اين كأنه عقل ندارد چنانچه ميفرمايد :
« العقل ما عبد به الرحمن و اكتسب به الجنان »
از امير المؤمنين ( ع ) است ، لذا قلب او قفل شده و عقل در او نيست درك حسن و قبح نميكند .
أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ
نه تدبر و نه تفكر و نه تعقل و نه تأمل .
أَمْ عَلى قُلُوبٍ أَقْفالُها
اقفال قلب صفات خبيثه است مثل كبر عناد عصبيت ، حب جاه و مقام و مال ، حب نفس ، حب دنيا و ساير صفات خبيثه كه منشأ مى شوند كه عقل را كنار گذارده بيش از يك ذمى درك نمىكند و الناس يستسهلون الذم فى قضاء الوتر
[ سوره محمد ( 47 ) : آيه 25 ]
إِنَّ الَّذِينَ ارْتَدُّوا عَلى أَدْبارِهِمْ مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُمُ الْهُدَى الشَّيْطانُ سَوَّلَ لَهُمْ وَ أَمْلى لَهُمْ ( 25 )
بدرستى كه كسانى كه برگشتند و رو به پشت خود كردند از بعد از آنكه براى آنها مبين شده هدايت ، شيطان زينت داد بر آنها خطاهاى آنها را و آمال و آرزو هاى آنها را .
إِنَّ الَّذِينَ ارْتَدُّوا عَلى أَدْبارِهِمْ
از ايمان بكفر اولى كه مرتد شدند و بدترين اقسام كفر ارتداد است و دو قسم مرتد داريم فطرى و ملى . فطرى آن كسى است كه در حين انعقاد نطفهء او ابوين او يا يكى از آن دو مسلم باشند كه نطفهء او