مثل بهشتى كه وعده داده شده باهل تقوى در آن بهشت نهرهايى است از آب كه تغييرى در او داده نشده ، و انهارى از شير كه طعم آن تغيير نكرده باشد ، و انهارى از خمر كه لذت است بر كسانى كه مىآشامند ، و انهارى از عسل صاف شده ، و از براى آنها در بهشت از جميع انواع ميوهها و آمرزش از پروردگار آنها نظر به اين كه اوصاف بهشت و جهنم را نميشود بطور حقيقت بيان كرد چون نديدهايم و درك نكردهايم و نچشيدهايم از تشبيه به آنچه در دنيا مشاهده شده و درك شده خداوند بيان ميفرمايد لذا بطور مثل ميفرمايد :
مَثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ
بهشت را بجنت كه باغستان باشد بيان ميفرمايد . و متقون شامل جميع مراتب تقوى مىشود كه اولين مرتبه تقوى از عقايد فاسده است و مرادف با ايمان است كه باهل ايمان وعده داده شده .
فِيها أَنْهارٌ مِنْ ماءٍ غَيْرِ آسِنٍ
آسن آب متغير را گويند كه كثيف شده باشد و الا چه نسبت بآبهاى دنيا دارد بالاخص نهر كوثر كه خدا بپيغمبر عطا فرموده و ساقى آن امير المؤمنين است و بعدد ستارههاى آسمان ليوان دارد كه بدوستان و شيعياناش عنايت ميفرمايد :
وَ أَنْهارٌ مِنْ لَبَنٍ لَمْ يَتَغَيَّرْ طَعْمُهُ
تعبير بلبن شايد براى سفيدى او كه مثل شير سفيد است ، يا براى التذاذ به او كه از شربش لذت مىبرند
وَ أَنْهارٌ مِنْ خَمْرٍ لَذَّةٍ لِلشَّارِبِينَ
خمر بهشت از انگور و خرما نيست و مضراتى كه خمر دنيا دارد كه موجب زوال عقل و مستى مىشود ندارد فقط التذاذ و كيف است و منافعى دارد چنانچه ميفرمايد :
يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَ الْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِما إِثْمٌ كَبِيرٌ وَ مَنافِعُ لِلنَّاسِ وَ إِثْمُهُما أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِما
بقره آيهء 216 بلكه از براى او حدى معين شده هشتاد تازيانه .
وَ أَنْهارٌ مِنْ عَسَلٍ مُصَفًّى
از شيرينى و خوش طعمى
وَ لَهُمْ فِيها مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ
تمام اقسام ميوهها .
تنبيه : اطعمهء بهشتى و اشربهء آن نه گرسنگى و تشنگى دارد و نه سيرايى كه