و گفتند كسانى كه كافر شدند به كسانى كه ايمان آوردند كه اگر اين دين اسلام خوب بود و اين قرآن و رسول از طرف خدا آمده بودند سبقت نميگرفتند بر مادر ايمان به او و چون هدايت نشدند اين كفار به اين دين و به اين قرآن زود باشد كه بگويند اين افك پيشينيان است .
وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِلَّذِينَ آمَنُوا
بنحو تخاطب نيست كه بمؤمنين بگويند بلكه پيش خود مىگفتند كه اين مؤمنين اشتباه و خطاء بزرگى كردند زيرا
لَوْ كانَ خَيْراً
و از جانب خدا بود و حق بود و فرستادهء او بود .
ما سَبَقُونا إِلَيْهِ
ما سزاوارتر بوديم بايمان به او زودتر ايمان مىآورديم زيرا اين پيغمبر از قريش است و خويشاوند ما است ، و تعبير بلو امتناعيه براى اين است كه ميگفتند : هيچگونه خيرى در او نيست و اين قول كفار و مشركين براى اين بود كه ديدند از مدينه فوج فوج انصار مىآمدند و بشرف اسلام مشرف مىشدند و اصرار بليغ داشتند كه حضرت تشريف ببرد مدينه و حضرت ميفرمود تا دستور الهى نرسد نميتوانم بيايم .
وَ إِذْ لَمْ يَهْتَدُوا بِهِ
به اين قرآن هدايت نشدند
فَسَيَقُولُونَ
پس ناچار ميگويند .
هذا إِفْكٌ قَدِيمٌ
يعنى اين دروغها و افتراها تازگى ندارد پيش از ما هم بسيار آمدند و گفتند ما پيغمبريم و كتاب داريم مثل موسى و عيسى و ساير مدعيان نبوت اين پيغمبر هم از آنها ياد گرفته دعوى نبوت مىكند و ميگويد اين كتاب خداست و ما به تمام آنها كافر هستيم چنانچه در آيه شريفه است :
فَلَمَّا جاءَهُمُ الْحَقُّ مِنْ عِنْدِنا
( الى قوله )
وَ قالُوا إِنَّا بِكُلٍّ كافِرُونَ
قصص آيه 48 .
[ سوره الأحقاف ( 46 ) : آيه 12 ]
وَ مِنْ قَبْلِهِ كِتابُ مُوسى إِماماً وَ رَحْمَةً وَ هذا كِتابٌ مُصَدِّقٌ لِساناً عَرَبِيًّا لِيُنْذِرَ الَّذِينَ ظَلَمُوا وَ بُشْرى لِلْمُحْسِنِينَ ( 12 )
و از پيش از اين قرآن كتاب موسى كه توراة باشد پيشوا و رحمت بود و اين كتاب كه قرآن باشد تصديق مىكند بلسان عربى براى اينكه انذار كند كسانى را كه ظلم كردند و بشارت دهد احسان كنندگان را .