در همان حال نزع و سختى جاندادن تمام گرفتاريهاى دنيا را ناچيز ميگيرند و كأنه فراموش ميكنند به عين مثل اينها مثل كسى كه در خواب خواب هولناكى بيند و متوحش شود چون بيدار شد تمام آنها را ناچيز ميگيرد دنيا نسبت بموت و عقبات بعد از موت بمنزلهء خواب است چنانچه ميفرمايد
الناس نيام فاذا ماتوا انتبهوا
همين نحو عالم برزخ و عذابهاى آن نسبت بقيامت بمنزلهء خواب است و آنها را ناچيز ميگيرند .
[ سوره يس ( 36 ) : آيه 53 ]
إِنْ كانَتْ إِلاَّ صَيْحَةً واحِدَةً فَإِذا هُمْ جَمِيعٌ لَدَيْنا مُحْضَرُونَ ( 53 )
نيست مگر صيحهء واحده كه تمام آنها در پيشگاه الهى حاضر ميشوند و آنها را حاضر ميكنند .
إِنْ كانَتْ إِلَّا صَيْحَةً واحِدَةً
يعنى به مقدار صيحهء واحده كه آنى و فورى .
فَإِذا هُمْ جَمِيعٌ لَدَيْنا مُحْضَرُونَ
اسم مفعول است يعنى احضار شدگان و احضار كننده ملائكهء عذاب هستند كه آنها را حاضر ميكنند . ( سؤال ) صفحه زمين كه گنجايش جميع ملائكه عذاب و جن و انس و حيوانات از اول خلقت تا آخر دنيا ندارد ( جواب ) اولا گذشت كه تمام اين كرات جويه در يك جا جمع مىشود و بهم وصل مىشود و بسا كراتيست كه چندين هزار برابر كرهء زمين است تمام اين ستارهها كراتى هستند تمام يك جا جمع هستند و ثانيا همين نحوى كه خداوند زمين كعبه را و مكه را ابتداء خلق فرمود و روز بيست و پنجم ذى القعده كه روز دحو الارض است آن قطعه را بسط داد و از او تمام صفحهء زمين را خلق فرمود و شرحش ميآيد و لذا مكه را ام القرى گرفتند و اينكه پيغمبر را امى لقب دادند يعنى مكى نه اينكه بمعنى بى سوادى و بى علمى باشد چنانچه توهم كردند همين نحو خداوند قدرت دارد كه كرهء زمين را باندازهاى بسط دهد كه گنجايش تمام اينها را داشته باشد و اللَّه العالم .
[ سوره يس ( 36 ) : آيه 54 ]
فَالْيَوْمَ لا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئاً وَ لا تُجْزَوْنَ إِلاَّ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ ( 54 )
پس همچه روزى ظلم نميشود هيچ نفسى شيئى را به قدر خردلى به هيچ نفسى ظلم نميشود و جزاء داده نميشود مگر آنچه بوديد عمل ميكرديد .