و وصفى ويل اسمى و وصفى اما طوباى اسمى اسم شجرهء طوبى است كه در قصر امير المؤمنين است در بهشت كه دارد هر شاخه او در يكى از قصرهاى بهشتى متدليّه است و هر چه اهل بهشت مايل شوند از آن شاخه خارج مىشود و طوباى وصفى بمعنى خوشا به حال است و اين صدق نميكند مگر بر كسى كه مرگ اول راحت او باشد و هيچگونه آلامى در قبر و برزخ و صحراى محشر نداشته باشد و ويل اسمى اسم چاه ويل است در قعر جهنم كه آتش جهنم از آن چاه خارج مىشود و از پيغمبر اكرم است كه در قعر آن چاه تابوتيست كه در آن چهارده نفر معذب هستند هفت نفر از پيشينيان و هفت نفر از ملحقيان اما هفت نفر سابقيان هابيل پىكنندهء ناقهء صالح نمرود شداد فرعون هامان قارون اما هفت نفر لاحقيان را بيان نفرموده فقط فرمود بحاضرين كه شما جزو آن هفت نفر نباشيد و ويل وصفى بدا به حال است و اين شامل مىشود كسانى را كه از اول مرگ در شكنجه و عذاب باشند .
مَنْ بَعَثَنا مِنْ مَرْقَدِنا
از راه تعجب است كه ما منكر بعث بوديم حال مبعوث شديم و الا ميدانند كه خداوند متعال آنها را مبعوث فرموده به قرينهء جملهء بعد .
هذا ما وَعَدَ الرَّحْمنُ
كه سر تا سر قرآن مسئلهء بعث و نشر و حشر و خصوصيات بهشت و جهنم و مثوبات و عقوبات را بيان فرموده از راه لطف و رحمت گوشزد بندگان كرده .
وَ صَدَقَ الْمُرْسَلُونَ
تمام انبياء اول دعوت آنها راجع بتوحيد و معاد بوده و مبشر و منذر بودند گفتند جملهء اول
مَنْ بَعَثَنا مِنْ مَرْقَدِنا
كلام كفار است و جملهء هذا ما وعد الرحمن الايه كلام ملائكه يا مؤمنين است .
( اشكال ) تعبير بمرقدنا كه قبور آنها است خوابگاه تعبير كردند دليل بر اينست كه در قبر و عالم برزخ گرفتار نبودند و در خواب بودند ( جواب ) بعد از مشاهدهء احوال قيامت تمام عذابهاى قبر و برزخ را ناچيز ميگيرند چنانچه