به آنچه بوديم به او شرك ميآورديم .
فَلَمَّا رَأَوْا بَأْسَنا
قوم نوح در موقع طوفان ، عاد در موقع وزيدن باد ثمود چون آثار عذاب را ديدند ، فرعونيان در حال غرق ، قوم لوط در باريدن سنگ ، قوم شعيب در موقع صاعقه و صيحه و امثال اينها .
قالُوا آمَنَّا بِاللَّهِ وَحْدَهُ وَ كَفَرْنا بِما كُنَّا بِهِ مُشْرِكِينَ
لكن ايمان از روى كره و الجاء و اضطرار ايمان نيست و الّا تمام كفّار و مشركين و ضالّين و فساق و فجّار و ظالمين فرداى قيامت كه مشاهده عذاب ميكنند اظهار ايمان و انابه و توبه از معاصى و تمنّاى رجوع به دنيا ميكنند اگر مورد قبول باشد احدى وارد جهنّم نميشود با اينكه بر فرض رجوع به دنيا و رفع بلاء باز همين آش و همين كاسه است چنانچه ميفرمايد
وَ لَوْ رُدُّوا لَعادُوا لِما نُهُوا عَنْهُ وَ إِنَّهُمْ لَكاذِبُونَ
انعام آيهء 28 و شاهد بر اين دعوى در همين دنيا مشاهده مىشود كه بسيارى در موردى كه مبتلاء به بلائى مثل مرض سختى يا گرفتار ظالمى يا شدتى و المى ميشوند و دست آنها از همه جا كوتاه مىشود و توجّه به خدا و الحاح و دعاء ميكنند و پس از آنكه بلاء از آنها بر طرف شد باز به همان حالى كه بودند ادامه ميدهند چنانچه ميفرمايد
وَ إِذا مَسَّ الْإِنْسانَ الضُّرُّ دَعانا لِجَنْبِهِ أَوْ قاعِداً أَوْ قائِماً فَلَمَّا كَشَفْنا عَنْهُ ضُرَّهُ مَرَّ كَأَنْ لَمْ يَدْعُنا إِلى ضُرٍّ مَسَّهُ كَذلِكَ زُيِّنَ لِلْمُسْرِفِينَ ما كانُوا يَعْمَلُونَ
يونس آيهء 12 - بالجمله ايمان بايد از روى ميل و رغبت و اختيار باشد چنانچه در حال احتضار و معاينه فايده ندارد و قبلا تذكّر داده شد آيهء شريفه كه ميفرمايد
وَ لَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئاتِ حَتَّى إِذا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قالَ إِنِّي تُبْتُ الْآنَ وَ لَا الَّذِينَ يَمُوتُونَ وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ أَعْتَدْنا لَهُمْ عَذاباً أَلِيماً
- نساء آيهء 22 و بسيار تعجّب است از كسى كه معاينه كرد و اقرار نمود و راه نجات پيدا كرد گفت
« النّار و لا العار » .
[ سوره غافر ( 40 ) : آيه 85 ]
فَلَمْ يَكُ يَنْفَعُهُمْ إِيمانُهُمْ لَمَّا رَأَوْا بَأْسَنا سُنَّتَ اللَّهِ الَّتِي قَدْ خَلَتْ فِي عِبادِهِ وَ خَسِرَ هُنالِكَ الْكافِرُونَ ( 85 )
پس نبود كه نفع ببخشد ايمان آنها موقعى كه معاينه كنند بأس و عذاب