بودند بفرد فرد آنها
لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ
همين نحوى كه اسلام يجبّ ما قبله شرك و كفرهم حبط ما قبل مىكند لذا گفتند شرط صحت كليهء عبادات موافات است كه بقاء ايمان باشد تا آخرين نفس .
وَ لَتَكُونَنَّ مِنَ الْخاسِرِينَ
چه خسرانى بالاتر از اين است كه يك عمر عبادت را از بين ميبرد .
[ سوره الزمر ( 39 ) : آيه 66 ]
بَلِ اللَّهَ فَاعْبُدْ وَ كُنْ مِنَ الشَّاكِرِينَ ( 66 )
بلكه خداوند متعال را پس بايد عبادت كنى و بوده باشى از شكرگزاران .
بَلِ
اضراب از ما قبل است يعنى چون شرك موجب حبط اعمال مىشود و مورث خسران و زيان است بايد موحد شد .
اللَّهَ فَاعْبُدْ
اللَّه مفعول
فَاعْبُدْ
مىشود و تقديم مفعول بر فعل دليل بر اختصاص است مثل
إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ
و فاء فاعبد تفريع بر ما قبل است يعنى بعد از اينكه شرك نياورى كه موجب حبط اعمالت مىشود و خاسر ميشوى پس بايد عبادت كنى و پرستش نمايى اللَّه را كه اولين كلمهء دين و اسلام توحيد عبادتيست و مفاد كلمهء ( لا إله الا اللَّه ) است و توحيد ذاتى و صفاتى و افعالى بدلالت التزامى كلمهء توحيد است و از لوازم اوست چنانچه توحيد نظرى بدلالت اقتضائيست و مكررا اشاره شده و امر بعبادت امر ارشاديست مثل امر باطاعت به حكم عقل مستقل واجب است عبادت و اطاعت او زيرا امر مولوى موجب تسلسل مىشود مثلا عبادت صلوة امر مولوى دارد كه در تركش عقوبت است اگر امر فاعبدهم مولوى باشد آن هم عبادت است بايد كرد و هكذا پس امتثال امر صلاتى هزارها امر دارد الى غير النهايه و تركش هزارها معصيت است الى غير النهاية .
وَ كُنْ مِنَ الشَّاكِرِينَ
اين هم امر ارشاديست زيرا عقل حكم مىكند بوجوب شكر منعم و شكر هم درجاتى دارد اولا بداند كه از جانب او است مستند به