خداوند تا حجت را بر بنده تمام نكند احدى را عذاب نميكند چنانچه ميفرمايد
وَ ما كُنَّا مُعَذِّبِينَ حَتَّى نَبْعَثَ رَسُولًا
اسراء آيهء 26 ابتداء خداوند عقل و شعور به انسان داده كه تميز بين حق و باطل را بدهد و لذا ديوانه و طفل غير بالغ را عذاب نميكند و ثانيا اختيار داده مجبور بكفر نيست ثالثا پيغمبر فرستاده با معجزات كافيه و ادلهء واضحه و كتاب نازل فرمود مثل قرآن كه تمام حقائق را روشن مىكند و دستورات و احكام را بيان فرموده و راه خير و شر را نشان داده و ترغيب و تحريص فرموده و بشارات و انذارات نموده كه مفاد
بَلى قَدْ جاءَتْكَ آياتِي
است و لكن قلب سياه و قسى و هواى نفس و كبر و عناد و عصبيت مانع از قبول شده و شيطان هم كمك كرده .
فَكَذَّبْتَ بِها
انبياء را ساحر و مفترى و كذاب و مجنون شمردى كتاب و قرآن را مفتريات گفتى معجزات را سحر پنداشتى احكام را زير پا گذاشتى تمام را تكذيب كردى .
وَ اسْتَكْبَرْتَ
فرق است بين كبر و تكبر و استكبار كبر يك صفت خبيثه است در قلب كه تصور يك بزرگى در خود مىكند مثل نسب و حسب و دولت و ثروت و رياست و نحو اينها تكبر اين صفت خبيثه را ظاهر مىكند و آثار آن را بار مىكند استكبار بزرگى را به خود مىبندد با اينكه هيچ منشأى ندارد .
وَ كُنْتَ مِنَ الْكافِرِينَ
زير بار دين و اسلام نرفتى و حق را نپذيرفتى و در شرك و كفر زيست كردى و دست برنداشتى .
[ سوره الزمر ( 39 ) : آيه 60 ]
وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ تَرَى الَّذِينَ كَذَبُوا عَلَى اللَّهِ وُجُوهُهُمْ مُسْوَدَّةٌ أَ لَيْسَ فِي جَهَنَّمَ مَثْوىً لِلْمُتَكَبِّرِينَ ( 60 )
و روز قيامت ميبينى كه كسانى كه دروغ گفتند بر خداوند متعال صورتهاى آنها سياه شده آيا نيست در جهنم جايگاه براى متكبرين .
وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ تَرَى الَّذِينَ كَذَبُوا عَلَى اللَّهِ
كذب بر خدا صدق مىكند بر كسى كه و لو يك حكم الهى را رد كند يا حلال او را حرام كند يا حرام او را حلال داند مثل آنكه گفت متعتان كانتا محللتان فى عهد رسول اللَّه انا احرمهما