[ سوره الصافات ( 37 ) : آيه 85 ]
إِذْ قالَ لِأَبِيهِ وَ قَوْمِهِ ما ذا تَعْبُدُونَ ( 85 )
زمانى كه گفت از براى پدرش و قوم او چه چيز است اينكه شما ميپرستيد .
إِذْ قالَ لِأَبِيهِ
كه گفتيم آزر است كه عموى ابراهيم بود و به او اطلاق اب ميكرد .
وَ قَوْمِهِ
ممكن است ضمير راجع بابيه باشد يعنى قوم آزر كه در عبادت اصنام متابعت او را ميكردند و ممكن است راجع بابراهيم باشد و مراد از قوم ابراهيم كسانى بودند كه ابراهيم مبعوث به آنها شده مثل قوم نوح و قوم لوط و قوم شعيب و اين به نظر اقرب ميايد .
ما ذا تَعْبُدُونَ
استفهام انكاريست يعنى اين اصنام كه آلههء خود مى - دانيد چه آثارى از آنها ديدهايد و بسيار جرئت بزرگى بود كه در مقابل يك دنيا مشرك يك نفر جوان چنين اقدامى بكند حتى با نمرود كه سلطان تمام كره زمين بود محاجه كند بدون بيم و خوف با كمال شجاعت و قوت قلب و هيچ باك نداشته باشد .
[ سوره الصافات ( 37 ) : آيه 86 ]
أَ إِفْكاً آلِهَةً دُونَ اللَّهِ تُرِيدُونَ ( 86 )
آيا از روى كذب و افك خدايانى غير از خداوند تبارك و تعالى اراده و اختيار كردهايد .
إِفْكاً
افك اخص از كذب است يعنى كذب به ديگران بستن كه قريب المعنى است با فريه و افتراء و استفهام تقريريست يعنى البته چنين است هيچ گونه مدركى و دليلى نداريد .
آلِهَةً
اينها كه يك بت نداشتند بتهاى زيادى داشتند يك بت بزرگ بود كه خداى همهء آنها بود و هر قبيله و طايفه و محله يك بت مخصوص داشتند كه خداى اين قبيله است و اينها را در بتكده گذاشته بودند بعلاوه هر فردى هم يك بت مخصوص خود داشت و اين بتها محل بيع و شرى واقع ميشد چنانچه آتش پرستها هم يك آتشكدهء بزرگ در فارس داشتند كه هزار سال شعلهء او خاموش نشد و همه روزه از اطراف هيزم ميآمد و مدد ميداد تا شب ولادت -