[ سوره الصافات ( 37 ) : آيات 56 تا 57 ]
قالَ تَاللَّهِ إِنْ كِدْتَ لَتُرْدِينِ ( 56 ) وَ لَوْ لا نِعْمَةُ رَبِّي لَكُنْتُ مِنَ الْمُحْضَرِينَ ( 57 )
مؤمن اهل بهشت براى قرينش كه در ميانهء جحيم قسم ياد مىكند كه تاللَّه نزديك بود كه تو به اين كفريات كه ميگفتى مرا به هلاكت اندازى مثل خودت و اگر نبود نعمت پروردگار من هر آينه من هم بودم از احضار شدگان در جهنم .
تَاللَّهِ
قسم از روى تعجب .
إِنْ كِدْتَ
ان مخففهء از مثقله است يعنى بدرستى كه نزديك بود تو به انكار معاد و تكذيب رسول و شرك به خدا و ساير كفريات خود .
لَتُرْدِينِ
لتردينى بوده كسره بجاى يا است و معنى متردى كسى را گويند كه از جاى بلندى سقوط كند به زبان فارسى پرتاب شود يعنى نزديك بود كه مرا هم مثل خود پرتاب كنى در ميانهء آتش .
وَ لَوْ لا نِعْمَةُ رَبِّي
نعمه پروردگار هدايت و ارشاد و دلالت و توفيق و افاضه نور ايمان در قلب و حفظ از شياطين و ارباب ضلال و كفار و مشركين و هواى نفس است و اسباب هدايت دو قسم است ظاهريه و باطنيه اما اسباب ظاهريه اعطاء عقل و حواس ظاهره و باطنه و ارسال رسل و انزال كتب و جعل احكام و نصب امام و جعل علماء در هر عصر و زمان و اما باطنيه افاضه نور در قلوب مؤمنين و توفيق و دفع شياطين و تأييد و تسديد و نحوه اينها است و تمام اينها نعمت پروردگار است .
لَكُنْتُ مِنَ الْمُحْضَرِينَ
احضار آوردن مجرم است براى مؤاخذه و مطالبه و اما براى مثوبات و عنايات خود حاضر مىشود احضارش نميگويند .
( تنبيه ) آنچه به نظر ميرسد اينكه اين قرين از منافقين بوده زيرا مؤمنين چندان تماسى با كفار و مشركين نداشتند و اينها دشمنهاى داخلى بودند و به زبان ما زيركى كار ميكردند و آنچه ضرر باسلام و مسلمين از صدر اول الى كنون وارد شده از اينها بوده و شاهد بر اين دعوى اينكه كفار و مشركين منكر