شمس و قمر و غير اينها .
وَ الْأَرْضِ
تمام طبقات زمين كه گفتند هفت طبقه دارد بدليل قوله تعالى
اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ سَبْعَ سَماواتٍ وَ مِنَ الْأَرْضِ مِثْلَهُنَّ
تغابن آيهء 12 .
وَ ما بَيْنَهُما
مثل كره آب و هوا و نار و ابر و باد و غير اينها
وَ رَبُّ الْمَشارِقِ
.
( سؤال ) در اينجا فقط تعبير به مشارق فرموده و در آيهء شريفهء
فَلا أُقْسِمُ بِرَبِّ الْمَشارِقِ وَ الْمَغارِبِ
معارج آيهء 40 تعبير فرموده .
( جواب ) اولا اثبات شىء نفى ما عدا را نميكند چنانچه رب كل شىء است و ثانيا مشارق و مغارب از باب اينست كه گفتند اذا اجتمعا افترقا و اذا افترقا اجتمعا است مثل فقير و مسكين هر شرقى مغرب هم هست زيرا در هر نقطه كه طلوع آفتاب باشد در نقطهء مقابلش غروب است و در بيست و چهار ساعت شبانه روزى در هر دقيقه يك نقطه اول طلوع است و در يك نقطه اول غروب مثل اينكه هر فقيرى مسكين هم هست و هر مسكينى فقير و در اجتماع گفتند مسكين اسوء حالا است و از براى مشرق و مغرب هم دو اطلاق است مقابل يكديگر يك اطلاق از نقطهاى كه شمس طلوع مىكند مشرق ميگويند و از نقطهاى كه غروب مىكند مغرب مينامند و اطلاق ديگر آن نقطه كه آفتاب ميتابد مشرق گويند و آن نقطه كه آفتاب ميرود مغرب نامند .
[ سوره الصافات ( 37 ) : آيه 6 ]
إِنَّا زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِزِينَةٍ الْكَواكِبِ ( 6 )
محققا ما زينت دادهايم آسمان نزديك را بزينت ستارگان .
سماء دنيا طبقهء اول آسمانها است و از اين آيهء شريفه استفاده مىشود كه تمام اين كواكب و ستارگان در همان آسمان اول است و آن قدر وسيع است كه تمام اين كرات جويه در اين طبقه است اما شش آسمان ديگر چه چيزها در آنها قرار داده جز خالق آنها نميداند مگر به وحى الهى و اخبار انبياء ثابت شود مثل بيت المعمور سجدهء ملائكه و سدرة المنتهى و جنّة المأوى و لوح و قلم و ملائكه