و اعمال صالحه كه من جمله آنها صبر در امر جهاد چنان ايستادگى كرد مخصوصا در احد دندان مباركش را به سنگ شكستند ، پيشانيش را مجروح كردند ، عم بزرگوارش حضرت حمزه ، سيد الشهداء را بچه نحو شهيد كردند ، مسلمانان فرار كردند ، كفار و مشركين اطراف او را احاطه كردند ، فقط امير المؤمنين باقى ماند و دفع شر آنها را مينمود و در مواقع ديگر در مكه معظمه در طائف چه كردند خاكروبه و شكمبهء شتر بر سرش مىريختند ، سنگ به قدمهاى مباركش ، ميزدند ، عبا بگردنش فشار دادند دست از ثبات قدم برنداشت و ايستادگى فرمود و ساير اخلاق حسنهء او كه خداوند بعظمت ياد فرموده :
وَ إِنَّكَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِيمٍ
( قلم آيهء 4 ) .
و قناعت او و صبر از اعمال منافقين و غير اينها و در اعمالش و عباداتش و قناعتش و احسانش و گذشتش و اقوال و فرمايشاتش در تمام اينها بايد به او اقتداء كرد و از او فرا گرفت .
لِمَنْ كانَ يَرْجُوا اللَّهَ وَ الْيَوْمَ الْآخِرَ
كسانى كه اميدوار به خدا باشند و معتقد به نصرت الهى و اميد به مثوبات اخروى آنها اقتداء ميكنند اما منافقين و كسانى كه ضعف ايمان دارند آنها محروم از اين فيض هستند .
وَ ذَكَرَ اللَّهَ كَثِيراً
نبايد انسان غافل باشد در هر حال بايد به ياد خدا باشد در غنا و فقر عزت و ذلت نعمت بلاء صحت مرض كه تمام مفاسد در اثر غفلت است و تمام مصالح در اثر ذكر است كه ميفرمايد
وَ لَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ
( عنكبوت آيه 45 ) .
[ سوره الأحزاب ( 33 ) : آيه 22 ]
وَ لَمَّا رَأَ الْمُؤْمِنُونَ الْأَحْزابَ قالُوا هذا ما وَعَدَنَا اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ صَدَقَ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ ما زادَهُمْ إِلاَّ إِيماناً وَ تَسْلِيماً ( 22 )
و چون ديدند مؤمنون احزاب را با كثرت آنها در جنگ خندق گفتند اينست آنچه وعده فرموده خدا و رسول او و راست فرموده خدا و رسول او و زياد نكرد بر مؤمنين مگر ايمان و تسليم را .
وَ لَمَّا رَأَ الْمُؤْمِنُونَ الْأَحْزابَ
كه از تمام قبائل مشركين اجتماع كردند براى مقاتله با نبى و مسلمين در يوم الخندق كه معنى احزاب است كه از هر حزبى جمع شدند وعدهء آنها بالغ بر ده هزار بود و عدهء مسلمين بالغ بر هفتصد نفر كه عدهء مشركين چهارده برابر مسلمين بود .