بسيار است تقريبا بالغ بر ده اثر است : ضعف ايمان ، سياهى قلب ، قساوت قلب ، تسلط شيطان و هواى نفس ، بعد از رحمت ، سلب نعم ، نزول بلاء ، كوتاهى عمر ، نيامدن باران ، قحطى ، گرانى ، تسلط ظالم ، فقر و اضطراب و در هم خوردن امور و ضيق معيشت و غير اينها .
دُونَ الْعَذابِ الْأَكْبَرِ
كه عذاب آن عالم باشد از حين موت ، سختى جان دادن ، عذاب قبر ، فشار قبر ، عذاب عالم برزخ تا قيامت در صحراى محشر زمين مثل كورهء حدادى خورشيد يك نى بالاى سر ، صورت سياه به صورت حيوانات ، نامه به دست چپ ، آتش دور آنها را حلقه زده ، غل به گردن ، به زنجير هفتاد زراع بستن تا حكم شود به جهنم و عذابهاى گوناگون آن ، و حشر با شياطين و خلود در عذاب .
لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ
گفتيم لعل از خداوند به معنى ترديد نيست چون او مىداند كه رجوع مىكنند يا نمىكنند بلكه به معنى بايد يعنى پس از ابتلاء به اين مصائب و بليات دنيوى بايد متنبه شوند و از شرك و كفر و معاصى و عناد و عصبيت و كبر و نخوت و هواهاى نفسانى و تقليد آباء و متابعت ديگران كه مىگويند : « خواهى نشوى رسوا همرنگ جماعت شو » دست بردارند و توبه كنند و رو به خدا آورند و اطاعت و امتثال فرامين او را بكنند و به خود بيايند لكن هيهات هيهات هر چه بيشتر گرفتار شوند در معصيت و نافرمانى و بى حيائى و بى عفتى بيشتر فرو مىروند چنان چه مشاهده مىشود
فَذَرْهُمْ يَخُوضُوا وَ يَلْعَبُوا حَتَّى يُلاقُوا يَوْمَهُمُ الَّذِي يُوعَدُونَ
( زخرف آيهء 83 - معارج آيهء 42 ) .
[ سوره السجده ( 32 ) : آيه 22 ]
وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ ذُكِّرَ بِآياتِ رَبِّهِ ثُمَّ أَعْرَضَ عَنْها إِنَّا مِنَ الْمُجْرِمِينَ مُنْتَقِمُونَ ( 22 )
و كيست ظالم تر از كسى كه او را يادآورى كنند و متذكر سازند به آيات پروردگار پس از آن اعراض كند از آن آيات محققا ما از مجرمين انتقام خواهيم كشيد .
وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ ذُكِّرَ بِآياتِ رَبِّهِ ثُمَّ أَعْرَضَ عَنْها
ظلم اقسامى دارد و هر قسم آن درجاتى دارد :
قسم اول - ظلم به نفس است كه خود را در معرض عذاب الهى در مىآورد و هر چه بيشتر