معاد بفرما كه مىگيرد شما را به شدت و سختى ملك الموت آن ملكى كه موكل به شما شده پس از آن به سوى پروردگار خود برمىگرديد .
قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ
توفى اخذ به شدت است و از همين باب است توفى دين كه دائن از مديون به شدت مىگيرد و به عكس وفاء دين كه مديون به راحتى اداء دين مىكند و توفى نفوس عبارت از قبض روح است و در قرآن گاهى نسبت به خود مىدهد :
اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها
( زمر آيهء 42 ) گاهى نسبت به ملك الموت مىدهد مثل همين آيه .
مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ
گاهى نسبت به ملائكه مىدهد مثل قوله تعالى :
وَ لَوْ تَرى إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ
( انفال آيه 50 ) .
توضيح اين كه اگر جناب عالى طلبى داريد از شخصى كه در شهر ديگرى است مثلا شما در اصفهانيد او در طهران مىنويسيد به طرف خود كه طلب من را از فلان كه مديون من است بگير ، آن طرف يك نفر از اجزاء تجارتخانهء خود را مىفرستد با يك مأمور دولتى و طلب را وصول مىكند در اين صورت هم صدق مىكند كه شما طلب خود را وصول كرديد هم صدق مىكند كه طرف شما وصول كرده هم صدق مىكند كه فلان عضو تجارتخانه يا فلان مأمور دولتى وصول كرده ملك الموت وكيل الهى است كه موكل بر نفوس شده و اخذ وكيل اخذ موكل است و ملك الموت هم اعوانى از ملائكه دارد كه اخذ آنها اخذ ملك الموت است .
سؤال : روح مجرد است قابل اخذ و قبض نيست ؟
جواب : مراد از قبض و اخذ قطع علاقه او است از بدن و هر چه انسان بيشتر علاقه داشته باشد قبض روح او سختتر است ، لذا مؤمنى كه علاقه به دنيا ندارد و ملائكه رحمت پرده را عقب مىكنند و جاى او را در بهشت نشان مىدهند و او را بشارت مىدهند به كمال راحت جان مىسپارد مثل گلى كه استشمام كند و كسانى كه فوق العاده علاقه و دلبستگى به اين دنيا و زخارف او دارند و ملائكه عذاب جاى آنها را در جهنم نشان مىدهند و آنها را