مىنمايد و موقعى كه مريض شدم پس او شفا عنايت مينمايد و آن پروردگاريست كه مرا ميميراند پس از آن در قيامت زنده ميفرمايد و آن پروردگاريست كه اميدوارم اينكه ببخشد و بيامرزد خطاى مرا روز جزاء .
اين آيات شريفه در مقام بيان توحيد افعاليست كه مكرر تذكر دادهايم كه توحيد ، پنج قسم است ذاتى ، صفاتى ، افعالى ، عبادتى ، نظرى ، توحيد ذاتى مثل و مانند و ضدى و ندى از براى او نيست ، و صفاتى اينكه صفات عين ذات است ، و افعالى اينكه ده فعل است كه مختص به ذات او است : خلق ، رزق ، اماته ، احياء ، صحت ، مرض ، غنا و فقر ، عزت و ذلت ، و عبادتى اينكه عبادت مختص به او است ، و نظرى اينكه اميدوار به او و توكل به او و تسليم او و خوف از مخالفت او و اميد برحمت او و خوف از سخط و غضب او و نظر به او بايد باشد لذا ميفرمايد در مقابل مشركين اينكه رب العالمين :
(
الَّذِي خَلَقَنِي )
از كتم عدم بعرصهء وجود آورد و تطوراتى و مراحلى از نطفه تا حد رشد و كمال رسانيد .
(
فَهُوَ يَهْدِينِ )
دو نحوه هدايت داريم : هدايت تكوينى و هدايت تشريعى اما تكوينى اعطاء عقل و شعور و ادراك است كه مميز بين حسن و قبح و خير و شر و نفع و ضرر و صلاح و فساد و سعادت و شقاوت و حق و باطل باشد كه خداوند به انسان عنايت فرموده و اين هدايت عامه است و براى تمثيل مثال زنيم به اينكه قلب بمنزلهء بيت است در خانه بدن و عقل بمنزلهء آينه است كه اطراف بيت نصب شده كه اين امور در او نمايان است خير و شر و حسن و قبح الى آخر لكن شرائطى دارد :
( 1 ) اينكه اين بيت قلب ظلما نيست و تاريك محتاج بچراغ و نور است و چراغ قلب علم است شخص جاهل ابدا درك نميكند اين امور را .
( 2 ) محتاج به چشم است آدم كور و نابينا و لو هزار چراغ هم باشد در بيت درك نميكند چشم ايمان است كافر و ملحد و ضال و منافق و مبدع كور هستند و لو علم داشته باشند
صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لا يَرْجِعُونَ
( بقره آيه 17 )
صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ ، فَهُمْ لا يَعْقِلُونَ
( بقره آيه 166 )