ما خَلْقُكُمْ
جميع افراد انسان : جن ، ملك ، ساير مخلوقات .
وَ لا بَعْثُكُمْ
كه تمام شماها را دو مرتبه زنده كنيم .
إِلَّا كَنَفْسٍ واحِدَةٍ
كه او را خلق كنيم و دو مرتبه زنده كنيم :
إِنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
و
بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ
.
إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ بَصِيرٌ
عالم بجميع مسموعات و بجميع مبصرات است .
[ سوره لقمان ( 31 ) : آيه 29 ]
أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهارِ وَ يُولِجُ النَّهارَ فِي اللَّيْلِ وَ سَخَّرَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ كُلٌّ يَجْرِي إِلى أَجَلٍ مُسَمًّى وَ أَنَّ اللَّهَ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ ( 29 )
آيا نمىبينى اينكه خداوند داخل مىكند شب را در روز و داخل مىكند روز را در شب و مسخر فرموده خورشيد و ماه را كل اينها در جريان هستند تا مدت معينى و اينكه خداوند به آنچه عمل مىكند خبر دارد .
أَ لَمْ تَرَ
خطاب به پيغمبر است ولى مقصود تمام افراد بشر بلكه جن و انس بلكه تمام ذوى العقول هستند كه درك ميكنند و استفهام تقريريست .
أَنَّ اللَّهَ يُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهارِ وَ يُولِجُ النَّهارَ فِي اللَّيْلِ
از روز ميگيرد و بر شب ميافزايد اما تشكيل شب و روز براى حركت كره زمين و آب است به حركت وضعى كه دور خود ميچرخد در يك شبانه روز و اين تفاوت پيدا نميكند هميشه شب و روز مجموعا بيست و چهار ساعت است تقريبا و اما زيادتى شب بر روز و بالعكس براى حركت انتقالى او است دور كرهء شمس در ظرف يك سال اينهم تفاوت نميكند الا اينكه در خط منطقة البروج با خط معدل مختلف است در دو ، نقطه تقاطع ميكنند اول فروردين و اول مهر شب و روز مساوى ميشوند و در دو نقطه منتهاى بعد را از يكديگر دارند كه بيست و چهار درجه است كه اول تير و اول دى باشد و بحسب نقاط زمين كه در طرف شمال و جنوب باشند روز و شب تفاوت مىكند و كوتاه و بلند مىشود على اختلاف .
وَ سَخَّرَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ
از باب مثال است و الا تمام كرات از كواكب و ارض مسخر تحت اراده حق هستند چنانچه ميفرمايد
وَ سَخَّرَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ وَ النُّجُومُ مُسَخَّراتٌ