است لذا خداوند بتوسط بخرهء دريا تشكيل ابر ميدهد و بتوسط رياح حركت ميدهد بالاى زمين و باران مىبارد و رفع احتياجات آنها مىشود .
فَأَنْبَتْنا فِيها مِنْ كُلِّ زَوْجٍ كَرِيمٍ
كه از هر گياهى نر و ماده قرار داده كه توليد مثل كنند و تعبير بكريم براى اين است كه تمام حسن منظر دارند و خوش طعم بسيار آنها و فوائد بسيارى در هر يك آنها است .
تنبيه : در كلمه خلق و القى و بث بطور مفرد فرموده و در كلمه « انزلنا و انبتنا » بطور جمع متكلم مع الغير براى اينست كه افعال الهى دو قسم است يك قسم كه مربوط باسباب و وسائط است آنها را بطور افراد بيان مىفرمايد و آن قسم كه مربوط به اسباب و وسائط نيست بطور جمع .
[ سوره لقمان ( 31 ) : آيه 11 ]
هذا خَلْقُ اللَّهِ فَأَرُونِي ما ذا خَلَقَ الَّذِينَ مِنْ دُونِهِ بَلِ الظَّالِمُونَ فِي ضَلالٍ مُبِينٍ ( 11 )
اينست خلقت خداوند متعال پس به من نشان دهيد و بنمائيد چه چيز خلق كردهاند كسانى كه غير از خدا هستند بلكه ظالمين در گمراهى آشكارا هستند .
هذا خَلْقُ اللَّهِ
اينها يك قسمت از مخلوقات الهى هستند كه از عالم جسمانى و مادى هستند و قابل رؤيت و مشاهده هستند و الا مخلوقات او از عالم انوار و عالم نفوس و ارواح و عالم مثال و ملائكه و جن كه مشهود ناس نيستند بسيار از عالم اجسام بيشتر و بالاتر .
فَأَرُونِي ما ذا خَلَقَ الَّذِينَ مِنْ دُونِهِ
از آلهه آنها كه آيا قدرت دارند بر خلقت يك پشه و يك مورچه اگر چنين است نشان دهيد و كلمه ارونى ياء متكلم ممكن است خداوند باشد كه خدا بفرمايد به من نشان دهيد مخلوق آلهه خود را و ممكن است حضرت رسالت باشد كه او بفرمايد به من نشان دهيد و احتمال دوم اقرب است زيرا اگر احتمال اول باشد مناسب به نظر ميآيد كه من دونى تعبير فرمايد كه با كلمه فارونى منطبق شود .
بَلِ الظَّالِمُونَ
كه مشركين باشند كه ظالم بدين و به غير و بنفس هستند .
فِي ضَلالٍ مُبِينٍ
جوابى ندارند بدهند و همچه ادعايى نميتوانند بكنند بلكه صريحا اعتراف دارند كه خالق منحصر بذات مقدس او است و مع ذلك پرستش الهه ميكنند .