آلودگى زيادى دارند و اينها نظر به اصحاب يمين مىكنند . اميدوار مىشوند كه اى كاش ما هم به اينها ملحق مىشديم و نظر به اصحاب شمال مىكنند خائف مىشوند كه مبادا ما را به اينها ملحق كنند . چنانچه شرح حال آنها را در سوره اعراف بيان مىفرمايد :
وَ عَلَى الْأَعْرافِ رِجالٌ
- الى قوله تعالى -
ادْخُلُوا الْجَنَّةَ لا خَوْفٌ عَلَيْكُمْ وَ لا أَنْتُمْ تَحْزَنُونَ
( سوره اعراف آيه ، 46 الى 49 ) كه شرحش در مجلد پنجم اين تفسير صفحه 326 الى 329 بيان شده است و اما اصحاب شمال آن هم اصناف مختلف هستند : منافقين ، مشركين ، كفار ، ضالين ، شاكين ، ظالمين ، مبدعين . آن هم به تفاوت دركات مختلف دارند .
[ سوره الروم ( 30 ) : آيه 15 ]
فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ فَهُمْ فِي رَوْضَةٍ يُحْبَرُونَ ( 15 )
پس اما كسانى كه ايمان آورده بودند و اعمال صالحه داشتند پس آنها در باغستان و چمنزار ، مسرور و خرم هستند .
خداوند مجموع اين طبقات را دو دسته فرموده كه همان اصحاب يمين باشند و اصحاب شمال .
اما اصحاب يمين
فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا
آن كسانى كه با ايمان از دار دنيا رفته و لو غرق معاصى باشند مشروط به اينكه معاصى باعث سلب ايمان نشود ، زيرا چه بسيار معاصى هست كه موجب زوال ايمان مىشود يا بدون ايمان از دنيا مىرود مثل ترك صلوة و تضييع آن و ترك زكات و حج و بسيار معاصى ديگر كه در اخبار دارد بلا ايمان از دنيا مىرود و اين جمله « آمنوا » خارج مىكند تمام كفار را از طبيعى و مشرك و يهود و نصارى و مجوس و بسيارى از كسانى كه اسم اسلام روى خود گذارده ولى از ايمان بهره ندارند مثل منافقين و ظالمين به آل محمد ( ص ) و فرق اهل تسنن ، مذاهب اربعه : حنفى ، مالكى ، حنبلى ، شافعى و فرق شيعه غير اثنى عشرى ، چهار امامى ، كيسانى ، واقفى ، اسماعيلى و غير اينها و اما اثنى عشرى هم ، بسيارى از ايمان خارج مىشوند يا به انكار يكى از ضروريات دين يا ضروريات مذهب يا اهانت به يكى از مقدسات دينى يا بدعتى در دين گذاردن يا بواسطه كثرت معاصى كه امروز رواج بسيار پيدا