حِسابٍ
( زمر آيه 10 ) و از براى صبر سه درجه گفتند :
( 1 ) صبر در بليات و مشاق دنيوى كه گفتند سيصد درجه مثوبت دارد
« الصبر مفتاح الفرج »
صبر تلخ آمد و ليكن عاقبت * ميوه شيرين دهد پر منفعت
( 2 ) صبر بر مشاق عبادت هم در تحصيل علم به احكام دين و هم در عمل به آنها كه داراى ششصد درجه است .
تا نگريد ابر كى خندد چمن * تا نگريد طفل كى نوشد لبن
( 3 ) صبر بر ترك هواهاى نفسانى و شهوات شيطانى و معاصى ظلمانى ، كه فرمود
إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ إِلَّا ما رَحِمَ رَبِّي
( يوسف آيه 53 ) كه داراى نهصد درجه است كه گفتند انسان سه دشمن بزرگ دارد دنيا نفس شيطان . دنيا زخارف خود را نشان ميدهد مال و جاه و رياست و عنوان و غير اينها ، نفس تمايل پيدا مىكند ، شيطان را نشان ميدهد اما دنيا و شيطان دشمن خارجى هستند ولى نفس دشمن داخليست اگر سركوب شد و جلوگيرى شد دنيا در نظر او از گوشت گنديده در دهان سگ پستتر است و شيطان از مار گزنده و زهر كشنده بدتر است و مثل شيطان شياطين انسى دعات باطله و اهل فسق و معاصى كه گفتند :
تا توانى ميگريز از يار بد * يار بد بدتر بود از مار بد
مار بد تنها همى بر جان زند * يار بد بر جان و بر ايمان زند .
و ديگر صفت توكل كه بداند تا مشيت الهى تعلق نگيرد يك برگ از درخت ساقط نمى شود و بداند كه تمام كارهاى الهى از روى حكمت است .
تو كار خود به خدا واگذار و خوشدل باش * كه رحم اگر نكند مدعى خدا بكند
وَ مَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ إِنَّ اللَّهَ بالِغُ أَمْرِهِ
( طلاق آيه 3 ) .
[ سوره العنكبوت ( 29 ) : آيه 60 ]
وَ كَأَيِّنْ مِنْ دَابَّةٍ لا تَحْمِلُ رِزْقَهَا اللَّهُ يَرْزُقُها وَ إِيَّاكُمْ وَ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ ( 60 )
و چه بسيار از جنبندگان از حيوانات از طيور وحوش و دريايى و صحرايى كه حمل روزى خود نميكند خداوند آنها را روزى ميدهد و شما را و او است سميع و عليم .