برنگشت فرود آمد بالا نيامد نفسها شماره دارد روزيها اندازه دارد عمرها مدت دارد « ناگهان بانگى بر آمد خواجه مرد » .
وَ هُمْ لا يَشْعُرُونَ
« الناس نيام فاذا ماتوا انتبهوا »
كه ديگر نتيجه ندارد .
[ سوره العنكبوت ( 29 ) : آيه 54 ]
يَسْتَعْجِلُونَكَ بِالْعَذابِ وَ إِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَةٌ بِالْكافِرِينَ ( 54 )
طلب تعجيل عذاب ميكنند از تو و بدرستى كه جهنم هر آينه احاطه كرده به كافرين .
يَسْتَعْجِلُونَكَ بِالْعَذابِ
نظر به اينكه اينها منكر رسالت بودند و وعدههاى او را دروغ ، ميپنداشتند ميگفتند اگر راست مىگويى پس كجا است آن عذابهايى كه وعده ميدادى چنانچه گفتند
وَ إِذْ قالُوا اللَّهُمَّ إِنْ كانَ هذا هُوَ الْحَقَّ مِنْ عِنْدِكَ فَأَمْطِرْ عَلَيْنا حِجارَةً مِنَ السَّماءِ أَوِ ائْتِنا بِعَذابٍ أَلِيمٍ
( انفال آيه 32 ) مشاهده كنيد كه عناد تا چه پايه است كه بر فرض حق بودن و از جانب خدا باشد طلب عذاب مىكند به عين مثل آن كسيست كه در غدير خم طلب عذاب كرد در صورت حقانيت ولايت كه اگر از جانب خداست عذاب بر من نازل شود عذاب نازل شد و هلاك شد جواب آنها اينست كه تصور نكنيد كه از تحت قدرت الهى بيرون ميرويد و از عذاب الهى رهايى ميجوئيد
وَ إِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَةٌ بِالْكافِرِينَ
انسان اگر بعض جوانبش بلائى دشمنى آتشى حمله كند شايد احتمال دهد كه از جانب ديگر بتواند فرار كند و اما اگر محاصره شد و تمام اطرافش را گرفت كه از هر طرفى رود رو به آتش ميرود لذا ميفرمايد راه فرار ندارند جهنم تمام جوانب آنها را احاطه كرده .
مسئله : يكى از خصوصيات قيامت اينست كه نعم بهشتى و عذابهاى جهنمى شعور و ادراك دارند و در تحت امر و نهى الهى هستند مثلا اهل بهشت كه تمام يك درجه نيستند هر چه ايمان آنها قوىتر و تقواى آنها زيادتر و اعمال صالحه آنها بهتر باشد درجات آنها بالاتر مثلا فلان اطعمه بهشتى لذتبخش بيشتر است بر آن درجه اعلا لكن درجه ما دون درك نميكند تا مهموم و مغموم شود و همين نحو است عذابهاى جهنم هر چه شقاوت و كفر و معاصى بيشتر آتش بيشتر ميسوزاند آن هم درجه ما دون درك نميكند كه قدرى تسكين قلب او شود هر كه خود را در سختترين عذاب ميپندارد چنانچه اهل بهشت خود را در بهترين حالت درك ميكنند عذاب