ظاهر شما و باطن شما و مقصود و منظور شما كه كلمه ما تصنعون شامل همه اينها مىشود .
[ سوره العنكبوت ( 29 ) : آيه 46 ]
وَ لا تُجادِلُوا أَهْلَ الْكِتابِ إِلاَّ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ إِلاَّ الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْهُمْ وَ قُولُوا آمَنَّا بِالَّذِي أُنْزِلَ إِلَيْنا وَ أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ وَ إِلهُنا وَ إِلهُكُمْ واحِدٌ وَ نَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ ( 46 )
و مجادله نكنيد اهل كتاب را مگر بمجادلهاى كه او نيكوتر باشد مگر آن كسانى كه ظلم كردند از اهل كتاب كه بايد باشد ت با آنها مجادله نمود و بگوئيد باهل كتاب كه ما ايمان آوردهايم به آنچه كه بر ما نازل شده قرآن مجيد و آنچه بر شما نازل شده تورات و انجيل و خداى ما و شما يكيست و ما تسليم آن خداوند متعال هستيم .
در جاى ديگر ميفرمايد
ادْعُ إِلى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَ جادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ
( نحل آيه 125 ) و نيز ميفرمايد
فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَ لَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ
( آل عمران آيه 159 ) و در خطاب بموسى و هارون ميفرمايد
فَقُولا لَهُ قَوْلًا لَيِّناً لَعَلَّهُ يَتَذَكَّرُ أَوْ يَخْشى
( طه آيه 44 ) .
و بالجمله مجادله اقسامى دارد : بعضى واجب و بعضى حرام و از براى هر يك درجاتى دارد و معناى مجادله اقامه حجت است بر اثبات مطلب خود و ابطال دعوى مقابل درجه اول با كمال ملايمت و سهولت بعنوان نصيحت و دلسوزى حجت و دليل خود را بيان مىكند و دليل طرف را باطل مىكند و اگر لجاج كرد با غلظت و تندى و تهديد و اگر باز زير بار نرفت درجه اعلاى آن مباهله است و در اخبار طريقه مباهله را بيان فرمودهاند و خلاصه آن اينست كه در وقت بين الطلوعين با طرف بيرون رود و پنجه دست راست خود را در پنجه دست راست طرف بيندازد و بگويد پروردگارا اگر حق بجانب طرف است عذابى بر من نازل كن و آن طرف هم همين عبارت از مذهب حق برگرداند چنانچه ميفرمايد
وَ يُجادِلُ الَّذِينَ كَفَرُوا بِالْباطِلِ لِيُدْحِضُوا بِهِ الْحَقَّ
( كهف آيه 56 )
وَ جادَلُوا بِالْباطِلِ لِيُدْحِضُوا بِهِ الْحَقَّ
( مؤمن آيه 5 ) و ديگر مجادله با كفار و مشركين و اهل ضلالت كسى كه از عهده اقامه دليل بر نميايد و از جواب شبهات آنها