جميع مشركين و كفار و اهل ضلالت و فساق و اهل معاصى و ظالمين مىشود زيرا تمام باغواى شيطان بوده و اما ساير شركاء بتهاى بت پرستان گاو گاوپرستان آتش آتشپرستان گوساله گوسالهپرستان بلكه عيسى و ملائكه بلكه ارباب ضلال .
وَ يَوْمَ يُنادِيهِمْ
فاعل ينادى خداوند تبارك و تعالى است بقرينه جمله بعد و مرجع ضمير هم تمام مشركين و كفار و اهل ضلالت و بدعت هستند .
أَيْنَ شُرَكائِيَ
تعبير شركائى يعنى آنهايى كه شما شريك من قرار داديد .
الَّذِينَ كُنْتُمْ تَزْعُمُونَ
و الا شريك ندارد خدا نه در ذات و نه در صفات و نه در افعال و نه در عبادت و نه در نظر و معناى تزعمون يعنى مدرك و دليلى و حجتى بر الوهيت و اطاعت آنها نداريد بلكه منشأ آن قساوت قلب سياهى دل هواى نفس و تقليد آباء است چنانچه فرداى قيامت شيطان ميگويد :
وَ قالَ الشَّيْطانُ لَمَّا قُضِيَ الْأَمْرُ إِنَّ اللَّهَ وَعَدَكُمْ وَعْدَ الْحَقِّ وَ وَعَدْتُكُمْ فَأَخْلَفْتُكُمْ وَ ما كانَ لِي عَلَيْكُمْ مِنْ سُلْطانٍ إِلَّا أَنْ دَعَوْتُكُمْ فَاسْتَجَبْتُمْ لِي فَلا تَلُومُونِي وَ لُومُوا أَنْفُسَكُمْ ما أَنَا بِمُصْرِخِكُمْ وَ ما أَنْتُمْ بِمُصْرِخِيَّ إِنِّي كَفَرْتُ بِما أَشْرَكْتُمُونِ مِنْ قَبْلُ إِنَّ الظَّالِمِينَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ
( ابراهيم آيهء 22 ) و ميفرمايد
كَمَثَلِ الشَّيْطانِ إِذْ قالَ لِلْإِنْسانِ اكْفُرْ فَلَمَّا كَفَرَ قالَ إِنِّي بَرِيءٌ مِنْكَ إِنِّي أَخافُ اللَّهَ رَبَّ الْعالَمِينَ
( حشر آيه 16 ) و غير اينها از آيات شريفه در بسيارى از سور قرآنيه :
[ سوره القصص ( 28 ) : آيه 63 ]
قالَ الَّذِينَ حَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ رَبَّنا هؤُلاءِ الَّذِينَ أَغْوَيْنا أَغْوَيْناهُمْ كَما غَوَيْنا تَبَرَّأْنا إِلَيْكَ ما كانُوا إِيَّانا يَعْبُدُونَ ( 63 )
گفتند كسانى كه ثابت شد بر آنها قولى كه داده بوديم از وعده عذاب پروردگار اينها كسانى هستند كه ما آنها را اغوا كرديم اغوا كرديم آنها را همان نحوى كه خود در غوايت بوديم بيزارى ميجوئيم بسوى تو نبودند ما را عبادت ميكردند .
قالَ الَّذِينَ
كسانى كه بندگان خدا را اضلال ميكردند از شياطين جنى و انسى رؤساء اهل ضلال كه تابعين خود را اضلال مىكردند .