بِها وَ لَهُمْ أَعْيُنٌ لا يُبْصِرُونَ بِها وَ لَهُمْ آذانٌ لا يَسْمَعُونَ بِها أُولئِكَ كَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُولئِكَ هُمُ الْغافِلُونَ
( اعراف آيه 179 ) و همين نحوى كه از براى حيات حيوانى حواس ظاهره هست از چشم و گوش و زبان و حس و حركت از براى روح هم حواس باطنه است نه چشم قلب مىبيند و نه زبان قلب اقرار مىكند و نه گوش قلب ميشنود لذا ميفرمايد :
( إِنَّكَ لا تُسْمِعُ الْمَوْتى وَ لا تُسْمِعُ الصُّمَّ الدُّعاءَ )
.
بر سيه دل چه سود خواندن وعظ * نرود ميخ آهنين بر سنگ
(
إِذا وَلَّوْا مُدْبِرِينَ )
پشت ميكنند و فرار ميكنند كه فرمايشات تو را نشنوند .
[ سوره النمل ( 27 ) : آيه 81 ]
وَ ما أَنْتَ بِهادِي الْعُمْيِ عَنْ ضَلالَتِهِمْ إِنْ تُسْمِعُ إِلاَّ مَنْ يُؤْمِنُ بِآياتِنا فَهُمْ مُسْلِمُونَ ( 81 )
و نيستى تو بهدايت كننده كوران از ضلالت و گمراهى آنها نميشنوانى مگر كسانى كه ايمان آورند بآيات ما پس آنها تسليم شدگان هستند .
انسان اگر در جاده راه را گم كند محتاج بدليل و راهنما هست خداوند براى راهنمايى بشر كه در تيه ضلالت افتاده و راه بجايى ندارد از لطف و كرمش انبياء فرستاده كه راه را به آن نشان دهند ولى وظيفه انبياء اين نيست كه دست او را بگيرند و به راه ببرند چون عنوان جبر و سلب اختيار مىشود فقط وظيفه آنها راهنماييست ولى اين راه نمايى فائده دارد براى كسى كه چشم بصيرت داشته باشد و راه حق را از راههاى باطل تميز دهد و راهى كه به آن نشاندهند بگيرد و برود ولى كور راه نمايى براى او نتيجه ندارد اينست كه ميفرمايد :
وَ ما أَنْتَ بِهادِي الْعُمْيِ عَنْ ضَلالَتِهِمْ
اين كفار و مشركين چشم قلب آنها كور شده حب جاه و دنيا و بغض و عداوت و تقليد آباء و مضار ديگر لكن كورى به حدى نيست كه قابل معالجه نباشد و سلب اختيار كند اگر اين موانع را بر طرف كند و معالجه كند باز مىشود لكن هيهات هيهات .
إِنْ تُسْمِعُ
ان نافيه است يعنى نميتوانى شنوا كنى .
إِلَّا مَنْ يُؤْمِنُ بِآياتِنا
بانبياء و معجزات آنها و آثار قدرت الهى در مخلوقات و معرفت باحوال سابقين كه در اثر ايمان بانبياء نجات يافتند و در اثر تكذيب آنها بچه عقوباتى هلاك