آيا خداوندى كه خلق فرمود آسمانها و زمين را و نازل فرمود از طرف بالا آب ، باران را پس رويانيديم به آن باغستانها و گلستانهايى كه داراى بهجت و خرمى و صفا و خوش منظرى بود كه نبود از براى شما كه بتوانيد درخت آنها را برويانيد آيا خدايى هست با آن خداوند متعال بلكه اينها قومى هستند كه از حق عدول كرده رو به بباطل ميروند .
(
أَمَّنْ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ )
استفهام انكاريست يعنى الهه مشركين بهتر است يا خداوندى كه خلق فرمود آسمانها و زمين ؟ آسمانها هفت طبقات بالا كه بعقيده حكما هفت آسمان مراكز سيارات سبعه و لكن گفتيم كه تمام اين سيارهها و كرات علويه در همان طبقه اولى هستند بدليل قوله تعالى
إِنَّا زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِزِينَةٍ الْكَواكِبِ
( صافات آيه 6 ) و فوق اين كواكب طبقات ديگريست و فوق آنها كرسى است و فوق آن عرش بدليل
وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ
( آية الكرسى ) و زمين و آنچه در زمين است .
(
وَ أَنْزَلَ لَكُمْ مِنَ السَّماءِ ماءً )
باران ، برف ، تگرگ كه از ابرها جدا ميشوند و در جميع نقاط زمين ميبارند و چه اندازه براى بشر منافع و بركات دارند كه يكى از منافع آن .
(
فَأَنْبَتْنا بِهِ حَدائِقَ )
حديقه بساتين است كه اطراف آن جدار كشيده شده و مزارع صحرا است كه ديوار ندارد .
(
ذاتَ بَهْجَةٍ )
از موقعى كه برگ اشجار ظاهر مىشود سپس شكوفهها سپس فواكه بعلاوه - تلطيف هوا مىكند سايه مياندازد رفع ميكربات مىكند منظره زيبا دارد و تعبير بذات فرمودند ذوات به لحاظ جمع كه مجموع آنها باشد نه به لحاظ افراد .
(
ما كانَ لَكُمْ أَنْ تُنْبِتُوا شَجَرَها )
كه قدرت نداريد اينكه يك دانه از زير خاك بيرون آوريد .
(
أَ إِلهٌ مَعَ اللَّهِ )
آيا ديگرى هست همچه قدرتى داشته باشد بخصوص جماد صرف اصنام مشركين .
(
بَلْ هُمْ قَوْمٌ يَعْدِلُونَ )
دانسته و فهميده عدول از حق و پرستش خداوند يكتا ميكنند و توجه و پرستش بباطل مينمايند .