( أَخاهُمْ صالِحاً )
حضرت صالح هم از همين قبيله بود كه اخوت نسبى داشت نه اخوة دينى و حضرت صالح در نجف اشرف در وادى السلام مدفون است كه چهار پيغمبر در نجف مدفون شدند در زيارت امير المؤمنين ميخوانى
« السلام عليك و على ضجيعيك آدم و نوح و على جاريك هود و صالح »
و حضرت يونس هم در كوفه كنار شط مدفون شده .
(
أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ )
اينها مشرك بودند چنانچه دستگاه شرك از زمان آدم در تمام دوران انبياء رواج زيادى داشته و لذا اولين دعوت انبياء نوح هود صالح ابراهيم موسى عيسى محمد ( ص ) دعوت بتوحيد بوده كه فرمود عبادت او را كنيد و شرك نياوريد و غير او را پرستش نكنيد .
(
فَإِذا هُمْ فَرِيقانِ )
يك فرقه ايمان آوردند فرقه مؤمنين و يك فرقه ايمان نياوردند فرقه كفار و مشركين .
(
يَخْتَصِمُونَ )
اين دو فرقه دائما با يكديگر مخاصمه ميكردند .
[ سوره النمل ( 27 ) : آيه 46 ]
قالَ يا قَوْمِ لِمَ تَسْتَعْجِلُونَ بِالسَّيِّئَةِ قَبْلَ الْحَسَنَةِ لَوْ لا تَسْتَغْفِرُونَ اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ ( 46 )
فرمود حضرت صالح به آن فريق كفار و مشركين اى قوم من براى چه طلب تعجيل ميكنيد به بدى بيش از خوبى چرا طلب مغفرت نميكنيد از خداوند متعال ، باشد كه شما مورد رحمت او واقع شويد .
(
قالَ يا قَوْمِ )
قومى بوده كسره بجاى ياء است و تعبير بقوم من چون از يك فاميل و يك سلسله بودند و طرف خطابش هم به آن فريق كافر بوده زيرا فريق مؤمن در تحت اطاعت او بودند و امتثال ميكردند مشمول اين آيه نبودند .
(
لِمَ تَسْتَعْجِلُونَ بِالسَّيِّئَةِ قَبْلَ الْحَسَنَةِ )
يعنى گفتند سيئه طلب عذاب است قبل از طلب رحمت زيرا آنها طلب عذاب كردند
وَ قالُوا يا صالِحُ ائْتِنا بِما تَعِدُنا إِنْ كُنْتَ مِنَ الْمُرْسَلِينَ .
( اعراف آيه 77 ) و تعبير از عذاب بسيئه براى اينست كه ميفرمايد
وَ إِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ بِما قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ
و نيز ميفرمايد
جَزاءُ سَيِّئَةٍ سَيِّئَةٌ مِثْلُها
( شورى آيه 47 و آيه 38 ) بعضى گفتند سيئه عتو و سركشيست چنانچه در حق ثمود ميفرمايد
فَعَقَرُوا النَّاقَةَ وَ عَتَوْا عَنْ أَمْرِ رَبِّهِمْ