تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اطيب البيان في تفسير القرآن (فارسى)ج ٩ — صفحة 67

مساهمون:

ص٦٧

[ سوره طه ( 20 ) : آيه 76 ]

جَنَّاتُ عَدْنٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدِينَ فِيها وَ ذلِكَ جَزاءُ مَنْ تَزَكَّى ( 76 ) آن درجات اعلى در جنّات عدن است كه جارى مىشود از پاى قصرهاى آنها نهرهايى و هميشه در آن جنّات مخلّد و باقى هستند و اينست جزاء كسى كه تزكيهء نفس كرده باشد . ( جَنَّاتُ عَدْنٍ ) جنّت بمعنى بستان است كه از كثرت اشجار سربهم آورده كه تمام صفحهء زمين را سايه انداخته ، عدن بمعنى اقامه است و لذا جواهرات و فلزات را معادن ميگويند : و در حديث دارد ( النّاس معادن كمعادن الذهب و الفضّة ) و جنّات عدن يكى از جنّات ثمانيه است . ( تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ ) يعنى از پاى قصرها ، چنانچه فرعون گفت : ( هذِهِ الْأَنْهارُ تَجْرِي مِنْ تَحْتِي ) و انهار بهشت بسيار است كوثر سلسبيل أنهار من عسل مصفّى و أنهار من لبن لم يتغيّر طعمه و أنهار من خمر لذّة للشاربين و أنهار من ماء غير آسن رزقنا اللَّه و ايّاكم به حمد و آله صلى اللَّه عليهم . ( خالِدِينَ فِيها ) مسئلهء خلود از ضروريات دين و نصوص قرآنى و اخبار متواتره است . شخصى بود از فلاسفه منكر خلود بود و استدلال ميكرد به اين آيهء شريفهء در سورهء هود آيهء 109 و 110 در حقّ اهل نار و اهل جنّت ( خالِدِينَ فِيها ما دامَتِ السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ إِلَّا ما شاءَ رَبُّكَ ) و مدّعى بود كه اين آيه مقيّد مطلقات است كه در ساير آيات است ، لكن غافل از اين بود كه تصريحاتى در قرآن هست بر دوام خلود كه قابل تقييد نيست بعلاوه مثبتين تنافى ندارند تا احتياج بتقييد داشته باشد . و ثالثا كلمهء ما دامت السموات و الارض كنايهء از دوام است .