شما مزكى نمىشديد هرگز ، و لكن خداوند تزكيه ميفرمايد : هر كه را كه مشيّتش تقاضا كند و خداوند شنوا و دانا است .
(
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا
) خطاب بمؤمنين است و لو تمام مكلفين محكوم به اين حكم هستند كه نبايد متابعت شيطان كنند لكن غير المؤمنين اين خطاب را نمى پذيرند و شيطان هم با آنها چندان كارى ندارد و چون ايمان ندارند و اهل عذاب هستند هر چه ميخواهند مىكنند ، تمام فكرش متوجه مؤمنين است كه بلكه بتواند اينها را هم به عذاب بيندازد و بىايمان كند .
(
لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ
) خطوه پاها را گشاده گذاردن است كه به زبان ما شلنگ مىگوئيم و دويدن و ميتوان گفت كه خطوه به زبان فارسى پا بىربط زمين گذاردن و يا بىجا گذاردن است .
يعنى در تعقيب شيطان نرويد و به وساوس شيطان عمل نكنيد و به اغواى شيطان اغوا نشويد زيرا شيطان دشمن بزرگ شماست .
(
إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ
) يس آيهء 60 (
إِنَّ الشَّيْطانَ لَكُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوًّا إِنَّما يَدْعُوا حِزْبَهُ لِيَكُونُوا مِنْ أَصْحابِ السَّعِيرِ
) فاطر آيهء 6 .
(
وَ مَنْ يَتَّبِعْ خُطُواتِ الشَّيْطانِ
) و كسى كه متابعت شيطان را مىكند .
(
فَإِنَّهُ يَأْمُرُ بِالْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ
) فحشاء كارهاى زشت و قبيح است كه عقل حكم به قبح مىكند و باصطلاح قبايح عقليه و منكر محرمات شرعيه است كه شارع نهى فرموده مقابل معروف .
(
وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَتُهُ ما زَكى مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ أَبَداً
) خداوند دو نحوه تفضل و رحمت دارد نسبت به بندگان عام و خاص .
اما عامش نسبت به جميع بندگان است به ارسال رسل و انزال كتب و جعل احكام براى هدايت و ارشاد بندگان .
(
وَ ما أَرْسَلْناكَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعالَمِينَ
) .