( جواب ) سمع مصدر است بمعنى شنيدن و آلت آن اذن است ، و لذا هر جا ذكر اذن شود بطور جمع مىآورد مثل (
وَ لَهُمْ آذانٌ لا يَسْمَعُونَ بِها
) اعراف آيهء 178 .
(
أَمْ لَهُمْ آذانٌ يَسْمَعُونَ بِها
) اعراف آيهء 194 (
أَوْ آذانٌ يَسْمَعُونَ بِها
) حج آيهء 45 ولى ابصار مراد اعين است كه آلت بينايى است و مصدرش از باب افعال است ابصار به كسر است ، و لذا در همان آيه ميفرمايد :
(
وَ لَهُمْ أَعْيُنٌ لا يُبْصِرُونَ بِها
) از باب افعال آورده يا از باب تفعيل ذكر مىشود ، شنونده را سامع ميگويند : و بيننده را بصير مىنامند و همچنين افئده كه مراد قلب است ، آلت درك است و لذا در همان آيه ميفرمايد :
(
لَهُمْ قُلُوبٌ لا يَفْقَهُونَ بِها
) (
قَلِيلًا ما تَشْكُرُونَ
) كه خداوند اين سه نعمت بزرگ را عنايت فرمود كه وسيلهء هدايت و سعادت و نجات از مهالك دنيا و عقوبات آخرت باشد لكن بسيارى اينها را صرف زخارف دنيا و هواى نفس و مكر و حيله و فسادهاى ديگر كردند و قدر آنها را ندانستند و شكرگزار نشدند .
[ سوره المؤمنون ( 23 ) : آيه 79 ]
وَ هُوَ الَّذِي ذَرَأَكُمْ فِي الْأَرْضِ وَ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ ( 79 )
و اوست خداوندى كه شما را در روى زمين قرار داد و بسوى او محشور مىشويد خداوند تبارك و تعالى بمقتضاى حكمت و مصلحت بشر را روى زمين قرار داد همان موقعى كه خطاب بملائكه شد .
(
إِنِّي جاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً
) تا زمانى كه اين دستگاه بر چيده شود كه مىفرمايد :