استعجال را داشتند مىگفتند :
« فَأْتِنا بِما تَعِدُنا إِنْ كُنْتَ مِنَ الصَّادِقِينَ »
اعراف آيهء 68 ، هود آيهء 34 ، احقاف آيهء 21 .
(
وَ لَنْ يُخْلِفَ اللَّهُ وَعْدَهُ
) : هرگز وعدهء الهى تخلّف پذير نيست البته به آنها مىرسد .
(
وَ إِنَّ يَوْماً عِنْدَ رَبِّكَ كَأَلْفِ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ
) : مفسّرين در اين جمله اختلاف كردند . بعضى گفتند : روزهاى قيامت هزار سال دنيا است و روايتى نقل كردند كه فقراء پيش از اغنياء وارد بهشت مىشوند به نصف روز كه پانصد سال باشد ، بعضى گفتند عذاب يك روز آخرت مطابق عذاب هزار سال دنيا است ، بعضى گفتند : عذاب يك روز با عذاب هزار سال در جنب قدرت الهى مساوى است . تمام اين تفسيرات خلاف ظاهر آيه است كه توهم كردهاند يك روز خدا هزار سال بندهگان است ولى در آيهء شريفه مثال زده كه يك روز با هزار سال در نزد پروردگار مساوى است تعجيل فرمايد در عذاب فورا در همان روزى كه طلب كردند يا هزار سال آنها را مهلت دهد .
بالاخرة معذّب مىشوند و وعدهء الهى تخلّف ندارد ، و در مثال مىگويند : ادنى مناسبت كافى است و اين آيه قريب المفاد است با آيهء شريفه :
« إِنَّهُمْ يَرَوْنَهُ بَعِيداً وَ نَراهُ قَرِيباً »
معارج آيهء 6 .
سؤال : سرّ تأخير عذاب با اينكه استحقاق آن را داشتند چيست ؟ - جواب : اوّلا حكم و مصالح افعال الهيّهء را خود مىداند بنده نمىتواند پى ببرد الّا قليلى .
و ثانيا آنچه از آيات و أخبار استفاده مىشود سه چيز است :
1 - اينكه بسا بعضى از آنها متنبّه شوند و ايمان آورند .
2 - ممكن است در نسل آنها مؤمنى بوجود بيايد چنانچه خطاب شد به نوح :
« أَنَّهُ لَنْ يُؤْمِنَ مِنْ قَوْمِكَ إِلَّا مَنْ قَدْ آمَنَ »
هود 38 . و حضرت نوح عرض كرد :
« وَ لا يَلِدُوا إِلَّا فاجِراً كَفَّاراً »
نوح آيهء 28 . و مقاتلهء أمير المؤمنين با كفّار