آنها نيست ، اين جمله ردّ بسيارى است از حجّاج كه از آنها شنيده مىشود كه اين چندين هزار گوسفند كه بالغ بر يك كرور مىشود چه فايدهءاى دارد كه در بيابان منى كشته شود و متعفّن گردد و از بين برود حتّى بعضى گفتند : كه در وطن خود مىكشتيم كه نفعش به فقراء و بستگان برسد خداوند مىفرمايد غرض گوشت و خون نيست .
(
وَ لكِنْ يَنالُهُ التَّقْوى مِنْكُمْ
) : كه بايد امريّه الهيّه را اطاعت كنيد و تا قربانى نكنيد از احرام خارج نمىشويد و از اين مقدار مال صرف نظر كنيد حكم اوامر الهيّه را خود مىداند حتّى اگر امر رسيد از جانب خدا و رسول و امام كه بايد فرزند خود را ذبح كنى يا خود را سر ببرى يا در دريا بيندازى يا از كليهء اموالت خارج شوى واجب است اطاعت و حق سؤال ندارى .
« لا يُسْئَلُ عَمَّا يَفْعَلُ وَ هُمْ يُسْئَلُونَ »
انبياء آيهء 23 .
(
كَذلِكَ سَخَّرَها لَكُمْ
) : اين نحو خدا منّت گزارده و اينها را بر شما حلال فرموده و شما را بر آنها مسلّط كرده و آنها را مسخّر شما فرموده .
(
لِتُكَبِّرُوا اللَّهَ عَلى ما هَداكُمْ
) ، بدين اسلام و بيان احكام و ارشاد شما ، اشاره به تكبيرات ايّام تشريق است عقيب صلوات .
(
وَ بَشِّرِ الْمُحْسِنِينَ
) : نيكوكاران كه بفرامين الهى عمل مىكنند مقابل مسيئين كه مخالفت مىكنند .
[ سوره الحج ( 22 ) : آيه 38 ]
إِنَّ اللَّهَ يُدافِعُ عَنِ الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ كُلَّ خَوَّانٍ كَفُورٍ ( 38 )
محقّقا خداوند دفع مىفرمايد از كسانى كه ايمان آوردند ، محقّقا خداوند دوست نمىدارد هر خيانت كننده و خيانت كار ناسپاس را .
(
إِنَّ اللَّهَ يُدافِعُ عَنِ الَّذِينَ آمَنُوا
) : دفع بلاهاى مهلكه كه بر أمم سابقه نازل