تنبيه : در جملهء قبل بلفظ مجهول فرمود : (
أُعِيدُوا
) و در جملهء بعد بلفظ امر (
وَ ذُوقُوا
) : براى اين است كه بر گردانيدن آنها بتوسّط مقامع من حديد است تكلّمى با آنها نمىشود ، و در اين جمله خطاب است و قائل را ذكر نفرموده .
زيرا از ظاهر آيه استفاده مىشود كه ملائكه در دست آنها عمود است بر فرق آنها مىزنند و مىگويند : بچشيد عذاب سوزنده را اين آيات راجع به يكى از خصمان است كه اهل عذاب هستند از كفّار و ساير طبقات و امّا خصم دوّم مىفرمايد :
[ سوره الحج ( 22 ) : آيه 23 ]
إِنَّ اللَّهَ يُدْخِلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ يُحَلَّوْنَ فِيها مِنْ أَساوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَ لُؤْلُؤاً وَ لِباسُهُمْ فِيها حَرِيرٌ ( 23 )
محققا خداوند متعال داخل مىفرمايد كسانى كه ايمان آوردند و اعمال صالحه بجا آوردند بهشتهايى كه جارى مىشود از پايهء قصرهاى آنها نهرهايى زينت مىشوند در آن جنّات به بازوبند و دستبند از طلا و لؤلؤ و درّ و مرواريد و لباس آنها در بهشتها حرير و ابريشم است .
مكرّر گفتهايم كه اوصاف بهشت از خور استعداد بشر بيرون است
« فِيها ما تَشْتَهِيهِ الْأَنْفُسُ وَ تَلَذُّ الْأَعْيُنُ
و ما خطر على قلب بشر » اخبار در اوصاف نعم بهشتى بسيار است حتّى دارد ، بدنهاى زنهاى بهشتى از زير هفتاد لباس پيدا است حتّى مخ ساق ، و كمترين اهل بهشت آن قدر نعمت دارد كه اگر تمام جنّ و انس را ضيافت كند چيزى از آنها كم نمىشود .
(
إِنَّ اللَّهَ يُدْخِلُ
) : استناد فعل به خداوند براى اين است كه اهل بهشت و نجات استحقاق بهشت را ندارند بخلاف اهل جهنّم كه استحقاق عذاب دارند ،