بعضى گفتند كه : يك نوع حيوان هستند تماما بىمدرك است ، و با اكتشاف جديد كه از تمام نقاط ارض با خبر هستند سازش ندارد ، و با اخبار كمال تنافى را دارد كه مىفرمايد :
« يملأ الارض قسطا و عدلا » .
و بالجمله فتح يأجوج و مأجوج از اشراط ساعت و قيامت شمرده شده چنانچه از همين آيه هم استكشاف مىتوان كرد ، و لازم نيست كه مقارن با قيامت باشد .
بلى از اشراط ساعت - و لو هزاران سال قبل از قيامت باشد - شمرده مىشود ، و آنچه فعلا در نظر مىآيد اينكه همين بعض دول جديده باشند كه متمدّنه و مترقّيه مىشمارند و از حيوانات وحشى وحشىترند كه حتّى حيوانات وحشى را مىبلعند و از بين مىبرند و در اين آيهء شريفه تعبير به فتح فرموده .
(
حَتَّى إِذا فُتِحَتْ يَأْجُوجُ وَ مَأْجُوجُ
) و فتح غير از شكستن سدّ است چنانچه تصوّر كردند ، و جملهء (
وَ هُمْ مِنْ كُلِّ حَدَبٍ يَنْسِلُونَ
) شايد به توسّط هواپيماها و طيّارهها پائين مىآيند و بندهگان خدا را نابود مىكنند كه الآن آثارش ظاهر است و مسلّما قبل از ظهور واقع مىشود . و ممكن است ضمير هم راجع به خلق باشد در :
(
وَ هُمْ مِنْ كُلِّ حَدَبٍ يَنْسِلُونَ
) : يعنى از قبور خارج مىشوند و در صحراى قيامت پراكنده مىشوند ، و اللَّه العالم .
[ سوره الأنبياء ( 21 ) : آيه 97 ]
وَ اقْتَرَبَ الْوَعْدُ الْحَقُّ فَإِذا هِيَ شاخِصَةٌ أَبْصارُ الَّذِينَ كَفَرُوا يا وَيْلَنا قَدْ كُنَّا فِي غَفْلَةٍ مِنْ هذا بَلْ كُنَّا ظالِمِينَ ( 97 )
و نزديك شد وعدهء الهى كه ثابت و محقّق است و قابل تغيير نيست كه قيامت باشد پس در روز قيامت چشمهاى كفّار مضطرب مىشود اهوال قيامت را كه مشاهده