فَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ وَ مَنْ خَفَّتْ مَوازِينُهُ فَأُولئِكَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ . . .
الاية » اعراف آيهء 7 . استفاده مىشود كه هر فردى موازينى دارد . و مراد از قسط عدل است به اينكه خردلى از حسنات كسى فرو گذارده نمىشود و خردلى بر سيّئات افزوده نمىشود .
اشكال : عقايد و اخلاق و اعمال را چه نحو موازنه مىكنند ؟
جواب : كلمات مفسّرين و أخبار در اين باب مختلف است و جامع تمام آنها اين است كه ميزان هر چيزى مناسب خود اوست چنانچه علم منطق ميزان قضايا است و لذا علم ميزانش گفتند ، و ميزان بنّايى شاقول است ، و ميزان درجات علم امتحان است حتّى انسان كامل را آدم و زين مىگويند و بىاعتبار را سبك مىشمارند .
و به اين بيان جمع بين اقوال و أخبار مىتوان كرد .
اشكال : خداوند تبارك و تعالى كه عالم به جميع افعال بندگان است و عادل است و به احدى ظلم نمىكند جعل موازين چه فائده دارد ؟
جواب : همين اشكال در حساب و كتبهء اعمال و شهادت شهود در قيامت از جوارح و أرض و ملك و غير اينها هم متوجه مىشود و جوابش اين است كه بر خود انسان و ديگران هم معلوم شود و جاى انكار و اعتراض باقى نباشد .
مطلب ديگر اين كه : كفّار و مشركين و معاندين براى آنها نصب ميزان نمىشود .
چون حسناتى ندارند و براى مؤمنين هم كه بيگناه وارد قيامت مىشوند نصب نمىشود .
زيرا سيّئات ندارند يا معصيت نكرده يا به توبه تدارك كرده يا به يك وسائلى مورد مغفرت و عفو الهى شده . فقط براى كسانى است كه :
« خَلَطُوا عَمَلًا صالِحاً وَ آخَرَ سَيِّئاً »
آن هم خداوند وعده فرموده :
« عَسَى اللَّهُ أَنْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ »
توبه آيهء 103 .
(
لِيَوْمِ الْقِيامَةِ
) : كه يكى از مواقف قيامت است و در خبر است فرمود :
« انّ للقيامة خمسين موقفا كلّ موقف مقام الف سنة »
پس استشهاد فرمود به آيهء شريفهء :
« فِي يَوْمٍ كانَ مِقْدارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ »
معارج آيهء 4 .