جمله ميتوان استفاده عقيده امروزى را كرد كه تشكيل شب و روز مستند به حركت كره زمين است است دور خود به حركت وضعى ، چنانچه تشكيل ماه و سال مربوط به حركت زمين است دور كره شمس در يك سال به حركت انتقالى ، و همين جمله يكى از معجزات قرآنيست كه در زمان نزول خبر ميدهد و امروز كشف مىشود ، چنانچه ماههاى قمرى هم بواسطه حركت قمر است دور كره شمس در هر يك ماهى تقريبا .
وَ النُّجُومُ مُسَخَّراتٌ بِأَمْرِهِ
يكى از نكات اين جمله اينست كه تسخير شب و روز و شمس و قمر را مقدر فرمود : به كلمه لكم كه براى شما تسخير فرموده ولى ساير نجوم را مسخر امر خود فرموده : كه هر كدام اين كرات جويه سكنه دارند و فوائدى و در تحت اراده او هستند
إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ
در اين جمله تعبير بجمع فرمود و در آيه قبل تعبير بمفرد چون آيات قبل راجع بكره زمين و فوائد و نتائج براى بشر است ، و اما اين آيه راجع بجميع كرات علويه است كه بسا كراتى كه چندين برابر كره زمين است و در هر يك چندين هزار برابر فوائد زمين فوائد دارد كه لا يعلمها الا اللَّه
لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ
از براى عقل دو اطلاق هست يكى مقابل جنون كه از شرائط اصل تكليف است و جزو شرائط عامه است ، و ديگر عقل مقابل حمق كه اكثر ناس احمق هستند ، زيرا قبيح را بر حسن ترجيح ميدهند شر را بر خير شقاوت را بر سعادت دنيا را بر آخرت معصيت را بر عبادت ضرر را بر نفع ، و مراد از اين آيه اين معناى دوم است ، و نيز دو قسم عقل داريم عقل نظرى و عقل عملى عقل نظرى فهم و شعور و ادراك و تذكر است ، و عقل عملى بر طبق عقل نظرى عمل كردن است ، چنانچه از امير المؤمنين عليه السّلام است كه فرمود :
العقل ما عبد به الرحمن و اكتسب به الجنان .
[ سوره النحل ( 16 ) : آيه 13 ]
وَ ما ذَرَأَ لَكُمْ فِي الْأَرْضِ مُخْتَلِفاً أَلْوانُهُ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَذَّكَّرُونَ ( 13 )
و آنچه واگذارد از براى شما در زمين برنگهاى مختلف بدرستى كه در اين هر آينه آيه است براى قومى كه ياد آور باشند
وَ ما ذَرَأَ لَكُمْ
ذرء گذاردن چيزيست در محلى مثل
وَ لَقَدْ ذَرَأْنا لِجَهَنَّمَ كَثِيراً مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ
الاية اعراف آيه 178